Monitoring w IPR – jęczmień browarny

6.2.2. Metody monitorowania sprawców chorób W nasileniu występowania oraz terminie pojawu chorób znaczną rolę odgrywają warunki pogodowe, zwłaszcza warunki wilgotnościowe oraz ilość i rozkład opadów w czasie wegetacji, temperatura oraz nasłonecznienie. W integrowanej produkcji wskazana jest znajomość źródeł infekcji oraz warunków, które sprzyjają występowaniu chorób. Dzięki temu można z dużą dokładnością określić z jaką chorobą jest problem i wyznaczyć jej nasilenie występowania w celu zastosowania ewentualnego progu szkodliwości. Te informacje pozwalają także zmniejszyć nasilenie występowania niektórych chorób w kolejnych latach poprzez działania, np. agrotechniczne, wysiew odmian odpornych na porażenie przez patogeny. W tabeli 2 podano orientacyjne warunki, w których mogą rozwijać się główne grzyby powodujące choroby jęczmienia (Korbas i wsp. 2015, 2016, Kryczyński i Weber 2011). Tabela 2. Orientacyjne warunki sprzyjające rozwojowi wybranych patogenów jęczmienia Sprzyjające warunki dla rozwoju Choroba Źródła infekcji temperatura wilgotność gleby [°C] i powietrza porażone rośliny - wysoka wilgotność Askochytoza zbóż 12–25 samosiewy, względna powietrza resztki pożniwne Czarna plamistość liści samosiewy, wysoka wilgotność 15–20 jęczmienia resztki pożniwne względna powietrza resztki pożniwne, zarodniki wysoka wilgotność Czerń zbóż konidialne przenoszone 15–25 względna powietrza z deszczem i wiatrem resztki pożniwne, zarodniki ciepło, wysoka wilgotność Fuzarioza kłosów rozprzestrzeniające się 15–25 względna powietrza z kroplami deszczu resztki pożniwne, porażone wysoka wilgotność Fuzaryjna zgorzel podstawy ziarniaki, zarodniki 5–25 względna powietrza i gleby źdźbła i korzeni rozprzestrzeniające się lub gleba przesuszona z kroplami deszczu Głownia pyląca jęczmienia zakażony materiał siewny 16–22 – Głownia zwarta zanieczyszczony 14–25 – jęczmienia materiał siewny resztki pożniwne, zarodniki wysoka wilgotność Łamliwość źdźbła zbóż 5–15 konidialne, askospory powietrza i gleby Mączniak prawdziwy zbóż zarodniki konidialne, 50–100% wilgotności 5–22 i traw askospory względnej powietrza Pasiastość liści jęczmienia zakażone ziarno 15–20 – zakażone ziarno, Plamistość siatkowa wysoka wilgotność samosiewy, 15–25 jęczmienia względna powietrza resztki pożniwne Rdza jęczmienia porażone samosiewy 5–22 wysoka wilgotność ecjospory powstające na żywicielu pośrednim wysoka wilgotność Rdza źdźbłowa zbóż i traw około 20 (berberys zwyczajny względna powietrza i mahonia) wysoka wilgotność, urediniospory samosiewów 10–15, Rdza żółta nowe patotypy - zbóż i ozimin nowe patotypy 10–28 sucho porażone ziarno, Rynchosporioza zbóż 5–20 wysoka wilgotność zarodniki konidialne sklerocja w glebie lub w materiale siewnym, Sporysz zbóż i traw rosa miodowa w czasie 18–25 sucho i ciepło kwitnienia, obecność owadów Zgorzel podstawy źdźbła wysoka wilgotność, resztki pożniwne 2–25 i korzeni gleba wilgotna Zgorzel siewek gleba, materiał siewy 5–25 wysoka zakażone samosiewy, Żółta karłowatość umiarkowana wilgotność zakażone dzikie trawy, 10–25 jęczmienia względna obecność mszyc Karłowatość pszenicy na zakażone samosiewy, umiarkowana wilgotność jęczmieniu zakażone dzikie trawy, 10–25 względna obecność skoczków zakażone samosiewy, Wirus jęczmienia G (barley umiarkowana wilgotność zakażone dzikie trawy, 10–25 yellow virus G, BVG) względna obecność mszyc obecność infekcyjnego wysoka wilgotność, Żółta mozaika jęczmienia wektora – Polymyxa do 17 gleba wilgotna graminis w podłożu Korbas i wsp. (2015, 2016), Kryczyński i Weber (2011) Oprócz znajomości warunków sprzyjających występowaniu danej choroby ważne jest również prawidłowe jej określenie. W tabeli 3. zostały przedstawione informacje, które ułatwią rozpoznanie obecnych w czasie wegetacji chorób jęczmienia. Dzięki temu można z dużą dokładnością określić z jaką chorobą jest problem i określić nasilenie jej występowania. Informacje te powinny służyć do precyzyjnego określenia terminu zwalczania w przypadku potrzeby stosowania metody chemicznej w celu zastosowania istniejącego dla danej choroby progu szkodliwości. Tabela 3. Cechy diagnostyczne ważniejszych chorób jęczmienia Choroba Cechy diagnostyczne Owalne plamy otoczone brązową obwódką, wnętrze plam białe, pergaminowe, na powierzchni Askochytoza zbóż plam czarne kuliste owocniki. Objawy występują na liściach, pochwach liściowych i kłosach. Objawy na pochwach liściowych występują w postaci ciemnobrązowych, nekrotycznych Czarna plamistość uszkodzeń. Na blaszkach liściowych i pochwach liściowych występują owalne, wydłużone jasno lub liści jęczmienia ciemnobrązowe plamy. Porażone kłosy czernieją, a ziarno jest pomarszczone. Na dojrzałych kłosach lub przedwcześnie zaschniętych częściach roślin pojawia się charakterystyczny czarny nalot przypominający sadzę, który pokrywa cały kłos lub jego część. Czerń zbóż Grzyby wywołujące chorobę powodują zmianę barwy kłosów i łanu ze złotożółtej na szarobrunatną. Zmiany chorobowe obserwuje się na kłosach i ziarnie. Żółte, częściowe lub całkowite przebarwienie kłosów wskazuje na porażenie przez sprawcę choroby. Przy wysokiej wilgotności Fuzarioza kłosów zainfekowane kłosy pokrywają się białym lub różowym nalotem. Na kłosach widoczne są pomarańczowe skupiska zarodników (sporodochia). Ziarno porażone przez niektóre grzyby z rodzaju Fusarium może zawierać silnie trujące dla ludzi i zwierząt toksyny. Porażeniu grzybami ulegają korzenie i podstawa źdźbła. Mogą mieć postać brunatnych lub Fuzaryjna zgorzel brązowych smug, kresek oraz plam nieregularnego kształtu. Pochwy liściowe zmieniają barwę podstawy źdźbła z zielonej na brązową. Niekiedy można obserwować zbrązowienie całej podstawy źdźbła i korzeni. i korzeni Końcowym etapem choroby jest całkowite, przedwczesne zamieranie porażonych pędów i tzw. bielenie kłosów. Kłosy roślin porażonych ukazują się nieco wcześniej niż kłosy roślin zdrowych. Ciemnobrunatne Głownia pyląca skupienia zarodników głowni, pokrywające w całości kłos mają początkowo delikatną, szarobiałą jęczmienia osłonkę w postaci błonki, która wkrótce ulega zniszczeniu, a masa ciemnobrunatnych zarodników (teliospor) rozpyla się pod wpływem wiatru i pozostają tylko kłosy z osadkami kłosków. Kłosy roślin pozostają w pochwach liściowych lub wydostają się z nich tylko częściowo. Kłoski Głownia zwarta jęczmienia ze zmienionym ziarnem nie zmieniają kształtu i pokryte są cienką, srebrzystą błonką, jęczmienia która jest pozostałością plewek i plew. Brunatna masa zarodników jest początkowo miękka, potem twardnieje i rozpada się na grudki. Liście i źdźbła porażonych roślin długo są zielone. Objawy można stwierdzić już jesienią lub wczesną wiosną – mają postać niewielkich, nieco wydłużonych, brązowych plam na powierzchni pochew liściowych. W centralnej części plam Łamliwość źdźbła tworzą się czarne „łatki”. Przy silnym porażeniu murszeje cała podstawa źdźbła. W miejscu zbóż porażenia źdźbło jest kruche i łatwo się łamie. Silnie porażone źdźbła mają zbielałe, płonne kłosy i urywają się łatwo przy wyciąganiu ich z ziemi. W warunkach dużego nasilenia choroby straty w plonie ziarna mogą wynosić około 30%. Na zielonych częściach roślin – liściach, pochwach liściowych, a w późniejszym okresie na źdźbłach i plewach pojawiają się skupienia białego nalotu – ektogrzybnia. Początkowo średnica tych skupień wynosi od jednego do kilku mm i na tym etapie tworzy je luźna, biała grzybnia z trzonkami i zarodnikami konidialnymi. W obrębie starszego, zwartego nalotu powstają ciemnobrunatne Mączniak prawdziwy zbóż owocniki stadium doskonałego, wyglądające jak czarne punkty. Straty wywołane przez mączniaka i traw prawdziwego wynoszą w naszych warunkach średnio około 8% plonu ziarna, niekiedy są one znacznie wyższe i przekraczają 40%. Reakcją odpornościową jest pojawienie się brunatnych plam, na powierzchni których obserwuje się grzybnię. Mogą też być widoczne plamy nekrotyczne – reakcja nadwrażliwości na Blumeria graminis. Pasiastość liści W fazie strzelania w źdźbło na liściach występują początkowo żółte, a później brunatne, długie jęczmienia smugi między nerwami. Na plamach może pojawić się brunatny nalot zarodnikowania konidialnego grzyba. W miejscach przebarwienia liście pękają na wąskie pasma powodując tzw. rzemykowatość liści. Liście stopniowo zamierają przed lub w czasie kłoszenia. Rośliny są niższe i nie wykłaszają się lub wytwarzają poślad lub płonne kłosy. Objawy występują we wszystkich fazach rozwojowych roślin. Na liściach początkowo są to małe brunatne plamki, które składają się z poprzecznych i podłużnych brunatnych nekroz, tworząc wzór „siatki” i mogą występować jednocześnie w kilku miejscach na liściu (objawy typowe – net). Stopniowo w tym miejscu pojawia się chloroza i żółknięcie blaszki liściowej, silnie porażone liście Plamistość siatkowa zamierają. Niekiedy można też obserwować plamy brunatnoczarne lub ciemnobrunatne jęczmienia o nieregularnym kształcie z wąską żółtą obwódką. Mogą to być plamy punktowe lub w postaci smug (objawy nietypowe – spot). Typ objawów zależy od szczepu grzyba i reakcji odmiany. Objawy w postaci brązowych, nieregularnych plam obserwuje się też na pochwach liściowych, źdźbłach, kłosach, na ościach i plewach. Porażone mogą zostać również ziarniaki, które przybierają ciemniejszą barwę. Głównie na górnej stronie liści pod skórką widoczne są uredinia, czyli skupienia urediniospor (zarodników propagacyjnych) w postaci pomarańczowych lub rdzawobrunatnych poduszeczek. Rdza jęczmienia Pod koniec wegetacji widoczne są na dolnej stronie liści czarne skupienia teliospor (zarodniki jesienne). Porażeniu ulegają przede wszystkim źdźbła i pochwy liściowe zbóż. Skupienia zarodników tej rdzy rozwijają się początkowo pod skórką. Z czasem skórka pęka, a jej postrzępione brzegi są dobrze Rdza źdźbłowa zbóż widoczne wśród dojrzałych, ciemnoceglastych urediniów (skupisk zarodników letnich). W nieco i traw późniejszym okresie obserwuje się w miejscach porażenia powstawanie czarnych skupień teliospor (zarodników jesiennych). Objawy są bardzo charakterystyczne i najlepiej widoczne są w maju lub czerwcu. Uredinia (skupiska zarodników letnich) koloru żółtopomarańczowego o wydłużonym kształcie i lekko wzniesione Rdza żółta powstają pod skórką i są ułożone liniowo, między nerwami. Rzędy urediniów tworzą żółte paski o długości kilku milimetrów. Objawy choroby widoczne są od początku fazy strzelania w źdźbło na liściach i pochwach liściowych w postaci owalnych lub soczewkowatych jasnozielonych plam, które z czasem przybierają kolor Rynchosporioza zbóż słomkowy lub jasnobrunatny. Wokół plamy występuje wyraźnie brunatna, niekiedy wyraźnie oddzielona od części zdrowej obwódka. Przy silnym porażeniu plamy zlewają się ze sobą i tworzą nieregularną nekrozę. Gdy plamy występują u nasady liścia, liść zasycha. W czasie kwitnienia zbóż pojawiają się na zarażonych kłosach kropelki żółtawej gęstej wydzieliny. Sporysz zbóż i traw Wkrótce potem w poszczególnych kłoskach rozwijają się zamiast ziarna sklerocja – fioletowoczarne rożki sporyszu. Są one wydłużone, wygięte, twarde, a jednocześnie łamliwe. Zgorzel podstawy źdźbła Korzenie martwe, brunatnobrązowe, zahamowanie wzrostu, białokłosowość. i korzeni Zgorzel przedwschodowa objawia się brakiem wschodów roślin – grzyby chorobotwórcze porażają kiełki i korzonki zarodkowe, które brunatnieją, powoduje to zamieranie młodej rośliny. Zgorzel siewek W przypadku zgorzeli powschodowej rośliny kiełkują i ukazują się nad powierzchnią gruntu, ale mają zahamowany wzrost, są słabo wykształcone. Silnie porażone z czasem żółkną i zamierają. Porażone rośliny są zahamowane we wzroście i mają przebarwione liście. Liście jęczmienia przebarwiają się na kolor intensywnie żółty, widoczne są też skarłowacenia. Zmiany barwy powstają początkowo na wierzchołkach liści, a następnie obejmują całą powierzchnię blaszki liściowej. Liście stają się kruche i sztywne, a nasilenie krzewienia powoduje zmianę pokroju rośliny na krzaczasty. Porażone rośliny widoczne są na polu przeważnie zahamowane we wzroście, Żółta karłowatość skupione są w ogniskach, choć zdarzają się porażenia rozproszone. Dla rozwoju objawów bardzo jęczmienia istotna jest faza rozwoju w momencie zakażenia, im wcześniejsza tym objawy silniejsze i chore rośliny mają silnie zredukowane źdźbła kłosonośne. Wpływ na postać symptomów mają też takie czynniki, jak: gatunek wirusa, temperatura, a nawet natężenie światła, reakcja odmianowa. Pomimo pewnego zróżnicowania reakcji odmian jęczmienia, nie zdołano jak dotąd uzyskać zadowalającego poziomu odporności/tolerancji na żółtą karłowatość. Porażone rośliny są bardziej podatne na wtórne zakażenia przez grzyby. Analogicznie, tak jak w przypadku innych patogenów wirusowych, objawy porażenia jęczmienia przez WDV pojawiają się zwykle wczesną wiosną. Głównym i dominującym objawem choroby jest karłowatość spowodowana skracaniem międzywęźli oraz ograniczonym rozwojem korzeni Karłowatość pszenicy na zainfekowanych roślin. Ponadto, podczas obserwacji zakażonych roślin można stwierdzić także jęczmieniu marszczenie i skręcanie się młodych liści, na których niekiedy pojawia się mozaika, a w końcowych fazach choroby także żółcenie i brązowienie całych blaszek. Zakażenia roślin we wczesnej fazie ich rozwoju (BBCH 11-12) prowadzą do szybkiego rozwoju choroby, do nekrotyzacji i przedwczesnego zamierania całych roślin. Pomimo dość charakterystycznych objawów porażenie jęczmienia przez WDV może być mylone z objawami ŻKJ. Szkodliwość choroby jest spowodowana głównie przez ograniczenie kłoszenia oraz wykształcaniem płonnych kłosów u porażonych roślin. Straty, plonu mogą sięgać 80, a nawet 100%. Do niedawna WDV na jęczmieniu występował w naszym kraju w niewielkim nasileniu i choroba ta nie stanowiła poważnego zagrożenia dla upraw. Zainfekowane i zamierające pojedyncze rośliny występowały głównie na obrzeżach lub wzdłuż ścieżek technologicznych pól. Jednakże w ostatnich latach choroba ta nabiera coraz większego znaczenia. Porażone rośliny stanowiły liczną grupę obejmującą zasięgiem całe pola, co w skrajnych przypadkach prowadziło nawet do przesiewania takich upraw. Poza tym obserwujemy wzrost zasięgu występowania wirozy. Obecnie należy przyjąć, że wirusy BYDV i WDV mogą wystąpić na uprawach jęczmienia ozimego na terenie całej Polski. Porażone rośliny są bardziej podatne na wtórne zakażenia przez grzyby. Wirus wywołuje żółte przebarwienia szczytów i brzegów liści. Z uwagi na powszechne Wirus jęczmienia G występowanie BVG w infekcjach mieszanych z innymi wirozami zbóż (np. BYDV i WDV) nie można (barley yellow virus G, oszacować jego bezpośredniej szkodliwości. Niemniej jednak należy podkreślić, że synergistyczne BVG) działanie kilku wirusów w infekcjach mieszanych może prowadzić do silniejszych objawów choroby i stanowić poważne zagrożenie dla porażonych roślin. Porażone rośliny są bardziej podatne na wtórne zakażenia przez grzyby. Objawy pojawiają się wczesną wiosną tylko przy niskich temperaturach, powyżej 15°C zanikają. Są mniej specyficzne i występują w postaci drobnych plamek, smug, które rozszerzając się prowadzą do żółknięcia liści, a nawet do ich nekrotyzacji. Może również dochodzić do zahamowania wzrostu Żółta mozaika jęczmienia i rozwoju porażonych roślin i ich korzeni. Zainfekowane, w słabszej kondycji rośliny zazwyczaj można znaleźć na polach w naturalnych zagłębieniach terenu oraz wzdłuż cieków wodnych, ale choroba może przebiegać również bezobjawowo. Porażone rośliny są bardziej podatne na wtórne zakażenia przez grzyby. Korbas i wsp. (2015, 2016), Kryczyński i Weber (2011) Z uwagi na brak możliwości bezpośredniego chemicznego zwalczania wirusów przez użycie środków ochrony roślin, jedynym sposobem ograniczania wywoływanych przez nie chorób są działania prewencyjne. Dlatego tak ważną sprawą jest monitorowanie upraw jęczmienia od samego początku ich wegetacji, pod kątem występowania owadzich wektorów chorób wirusowych, a więc różnych gatunków mszyc i skoczków. W takich sytuacjach pomocne stają się nowoczesne narzędzia takie jak np. platforma sygnalizacji agrofagów dostępna na stronie internetowej IOR-PIB pod adresem https://www.agrofagi.com.pl. Znajdziemy tam alerty na temat bieżących zagrożeń ze strony różnych patogenów roślin uprawnych jak np. wyniki badań nad infekcyjnością głównych wektorów wiroz zbóż, czy dane o występowaniu poszczególnych wirusów na uprawach. Ponadto, można tam znaleźć bieżące wyniki m. in. z sieci aparatów ssących Johnsona rejestrujących loty i odławiających owady z powietrza, w tym tak ważne dla porażeń wirusowych - mszyce. Sygnalizacja lotów mszyc jest bardzo pomocna, gdyż aparaty odławiają owady z kilkudniowym wyprzedzeniem zanim pojawią się one na polach i zasiedlą młode rośliny. Inną alternatywną metodą, wykorzystywaną bezpośrednio do celów lokalnych na konkretnych polach, może być wystawianie pułapek na owady w postaci żółtych naczyń wypełnionych wodą. Niezależnie od obserwacji pojawu wektorów owadzich należy prowadzić lustrację pól i zwracać szczególną uwagę na wszelkiego rodzaju anomalie związane z prawidłowym wzrostem i pokrojem roślin w danej uprawie, a w przypadku wystąpienia podejrzanych objawów zlecić analizę laboratoryjną.

6.3.2. Metody monitorowania szkodników Monitorowanie obecności szkodników na plantacji to bardzo istotny element integrowanej ochrony roślin. Ciągła obserwacja ułatwia ocenę aktualnej sytuacji na polu, a w razie konieczności pozwala na szybką reakcję. Dlatego konieczne jest systematyczne monitorowanie od momentu wschodów do dojrzewania, minimum raz w tygodniu, występowania szkodników z zastosowaniem właściwych metod. Podstawowym elementem prawidłowo wyznaczonego terminu zwalczania jest monitoring nalotów oraz liczebności szkodników. Monitoring prowadzi się przede wszystkim w oparciu o lustracje wzrokowe, czy w przypadku szkodników glebowych – przesiewanie gleby. Przydatne są również inne metody, takie jak czerpakowanie czy tablice lepowe. Podstawową metodą lustracji plantacji jest lustracja wzrokowa (obchód pieszo). W zależności od kształtu pola, powinna obejmować brzeg oraz dwie przekątne plantacji. W zależności od gatunku agrofaga, należy sprawdzić średnią liczbę szkodników na 1 m2 lub na 100 losowo wybranych roślinach. Obserwacje takie należy przeprowadzić w kilku miejscach plantacji. Pomocną metodą może być czerpakowanie. To łatwy i szybki sposób wstępnej oceny składu gatunkowego oraz liczebności owadów, znajdujących się na danej plantacji. Ten sposób monitoringu, przy prawidłowym zastosowaniu, pozwala w stosunkowo krótkim czasie uzyskać wstępne informacje nie tylko o szkodnikach, ale również o innych owadach, w tym pożytecznych znajdujących się na plantacji. Należy jednak pamiętać, iż metoda ta nie jest precyzyjna i w razie wykrytego zagrożenia powinno się przeprowadzić bardziej szczegółowe lustracje plantacji. Dla potrzeb wstępnej lustracji należy wykonać 25 uderzeń czerpakiem entomologicznym od brzegu plantacji wchodząc w jej głąb. Czerpakowanie należy zawsze przeprowadzić w miejscu najbardziej narażonym na naloty szkodników, na przykład od strony ubiegłorocznej lokalizacji danej uprawy. Obserwacje nad występowaniem szkodników glebowych polegają na przesianiu gleby z kilku miejsc z wykopanych dołków o wymiarach 25 × 25 cm oraz głębokości 30 cm. Istotą właściwej oceny zagrożenia ze strony szkodników jest znajomość podstaw morfologii i biologii danego gatunku szkodnika, np. terminów potencjalnego występowania na uprawie. Monitoring należy prowadzić zarówno w celu określenia momentu nalotu i liczebności owadów szkodliwych na plantację, jak również po zabiegu w celu sprawdzenia skuteczności zwalczania. W przypadku niezadowalającej skuteczności, wystąpienia odporności lub przedłużających się nalotów owadów szkodliwych takie postępowanie daje możliwość szybkiej reakcji i w miarę potrzeby powtórzenia zabiegu. Ze względu na wiele czynników determinujących występowanie szkodników monitoring należy prowadzić na każdej plantacji. Prowadzenie prawidłowych lustracji wymaga wiedzy na temat morfologii i biologii szkodników. Niezależnie od stosowanej metody monitoringu wyniki obserwacji powinny być zapisywane (Tratwal i wsp. 2017). Stały monitoring jest niezbędny przy ustalaniu optymalnego terminu zabiegu z uwagi na ciągłe działanie wielu czynników środowiskowych i tylko obserwacje bezpośrednie pozwalają ocenić rzeczywiste zagrożenie ze strony szkodników. Zagrożenie może być zmienne, w zależności od warunków klimatycznych, ukształtowania terenu, fazy rozwojowej rośliny, liczebności wrogów naturalnych czy nawet poziomu nawożenia. Integrowana produkcja roślin wymaga od rolnika sporej wiedzy i doświadczenia, począwszy od identyfikacji szkodnika, przez elementy rozwoju i miejsc bytowania do sposobów jego ograniczania i likwidacji. Informacje o biologii szkodnika, dane z poprzednich lat o jego występowaniu w danym rejonie w powiązaniu z wiedzą o sposobach ograniczania strat mogą pomóc w podjęciu decyzji o zabiegu. Korzyści z wiedzy na temat nowoczesnych metod ochrony roślin mają wymiar nie tylko ekonomiczny. Brak konieczności stosowania zabiegów chemicznego zwalczania szkodników to także zdrowsze środowisko. Jednym z narzędzi ułatwiających wdrożenie zasad integrowanej ochrony roślin są systemy wspomagające podejmowanie decyzji w ochronie roślin. Systemy te są pomocne w określaniu optymalnych terminów wykonywania zabiegów ochrony roślin (w korelacji z fazą wzrostu rośliny, biologią szkodnika i warunkami pogodowymi), a tym samym pozwalają uzyskać wysoką efektywność tych zabiegów przy ograniczeniu stosowania chemicznych środków ochrony roślin do niezbędnego minimum. Internetowa Platforma Sygnalizacji Agrofagów prowadzona przez Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy i instytucje partnerskie zawiera m.in. wyniki monitorowania w wybranych lokalizacjach poszczególnych stadiów rozwojowych agrofagów dla potrzeb prognozowania krótkoterminowego. Jeśli w danym przypadku zostanie przekroczony próg ekonomicznej szkodliwości, system wskazuje na konieczność wykonania zabiegu. Ponadto system zawiera część instruktażową, dzięki której można prawidłowo kontrolować plantacje i podejmować decyzje o optymalnym terminie zabiegu. Dla każdego gatunku agrofaga podano podstawowe informacje o jego morfologii, biologii oraz metodach prowadzenia obserwacji polowych, a także wartości progów ekonomicznej szkodliwości. Progi ekonomicznej szkodliwości stanowią fundamentalną podstawę racjonalnej ochrony. W przypadku jęczmienia szczegółowe progi szkodliwości są opracowane dla niektórych gatunków szkodników. Zasady i terminy ich obserwacji oraz progi szkodliwości przedstawiono w tabeli 9. Tabela 9. Terminy obserwacji i progi ekonomicznej szkodliwości dla szkodników jęczmienia Szkodnik Termin obserwacji Próg szkodliwości Drutowce przed siewem 10–20 larw na 1 m2 1–2 larwy lub 4 świeżo uszkodzone jesień – wschody do przerwania wegetacji rośliny na 1 m2 Łokaś garbatek 3–5 larw lub 8–10 świeżo wiosna – początek wegetacji uszkodzonych roślin na 1 m2 Mszyce kłoszenie lub zaraz po kłoszeniu 5 mszyc na 1 kłosie 3–5 chrząszczy na 1 m2 Nałanek kłosiec kwitnienie i formowanie ziarna lub 5 pędraków na 1 m2 Paciornica pszeniczanka kłoszenie 5–10 owadów na 1 kłosie Pryszczarek pszeniczny kłoszenie 8 larw na 1 kłosie Pryszczarek zbożowiec wyrzucanie liścia flagowego 15 jaj na 1 źdźble Rolnice przed siewem 6–8 gąsienic na 1 m2 Skrzypionki wyrzucanie liścia flagowego 1–1,5 larwy na źdźble 10 roślin uszkodzonych na Śmietki na wiosnę 30 badanych lub 80 larw na 1 m2 10 larw na źdźble, 5–10 owadów Wciornastki strzelanie w źdźbło do pełni kwitnienia dorosłych lub larw na 1 kłosie wzrost i krzewienie na wiosnę 2–3 osobniki dorosłe na 1 m2 Żółwinek zbożowy formowanie ziarna, dojrzałość mleczna 2 larwy na 1 m2