Monitoring w IPR – marchew

V. OCHRONA PRZED CHOROBAMI 1. Wykaz najważniejszych chorób marchwi i ich charakterystyka 1.1. Choroby pochodzenia grzybowego i grzybopodobnego Alternarioza naci marchwi – Alternaria dauci Alternarioza naci (plamistość naci marchwi) powodowana jest przez grzyb Alternaria dauci. Symptomy choroby pojawiają się w postaci drobnych, brązowo-czarnych plam na liściach i ogonkach liściowych. W miarę rozwoju infekcji plamki rozrastają się i łączą ze sobą. Blaszka liściowa wokół plam szybko żółknie. Choroba postępuje od dolnych, najstarszych liści ku górze. Porażone liście tracą właściwości asymilacyjne, a w przypadku silnego porażenia następuje przedwczesne zasychanie naci, co skutkuje obniżeniem jakości i wielkości plonu korzeni. Zaschnięte liście utrudniają zbiór mechaniczny marchwi. Grzyb może zimować na resztkach pożniwnych w podłożu. Zarodnikowanie odbywa się w warunkach wysokiej wilgotności i temperaturze powietrza 20-30○C. Infekcja może nastąpić również w warunkach niższej temperatury, poniżej 8○C. Sprawca choroby przenosi się z wiatrem, z wodą oraz na sprzęcie mechanicznym podczas prac pielęgnacyjnych. Kilkudniowe okresy ciepłej i deszczowej pogody sprzyjają szybkiemu porażeniu roślin. Czarna zgnilizna korzeni – A. radicina Sprawcą czarnej zgnilizny korzeni jest grzyb A. radicina. Wskutek porażenia na korzeniach marchwi w okresie przedzbiorczym i w czasie długotrwałego składowania powstają brunatno-czarne, zagłębione plamy. Plamy mogą przybierać różne rozmiary i kształty, od drobnych do dużych plamistości. Przy dużym nasileniu choroby mogą pokryć całe korzenie marchwi. Największe straty choroba wyrządza na plantacjach nasiennych, powodując zamieranie korzeni w okresie tworzenia kwiatostanów. Porażone zostają też nasiona, które stają się pierwotnym źródłem infekcji na plantacjach marchwi w pierwszym roku uprawy. Podobnie jak A. dauci, A. radicina może zimować na resztkach pożniwnych w podłożu. Zarodnikowanie odbywa się w warunkach wysokiej wilgotności i temperaturze powietrza 20-30○C. Infekcja może nastąpić również w warunkach niższej temperatury, poniżej 8○C. Sprawca choroby przenosi się z wiatrem, z wodą oraz na sprzęcie mechanicznym podczas prac pielęgnacyjnych. Kilkudniowe okresy ciepłej i deszczowej pogody sprzyjają szybkiemu porażeniu roślin. Mączniak prawdziwy baldaszkowatych – Erysiphe heraclei Sprawcą mączniaka prawdziwego jest grzyb Erysiphe heraclei. Patogen atakuje najczęściej w porze suchej i w warunkach wysokiej temperatury powietrza, lecz do zakażenia roślin konieczny jest krótki okres zwilżenia liści, występujący podczas nocnych i porannych mgieł. Pierwsze objawy choroby obserwowane są na liściach i ogonkach liściowych. Pojawiają się one w postaci pojedynczych, białych plam i mączystego nalotu grzybni, pokryte drobnymi, czarnymi zarodnikami. Przy dogodnych warunkach dla rozwoju choroby (ciepłe dni i wilgotne noce), plamy zwiększają swoje rozmiary w rezultacie pokrywając całą roślinę. Porażona nać marchwi żółknie i stopniowo obumiera, co w rezultacie prowadzi do zahamowania jej wzrostu i tym samym zmniejszenia plonu korzeni. Rośliny porażone we wczesnej fazie wegetacji obumierają całkowicie. Patogen zimuje na resztkach roślin z rodziny selerowatych. Wiosną choroba rozwija się na chwastach należących do tej rodziny, a wytworzone zarodniki konidialne przenoszone są z prądem powietrza na pobliskie uprawy marchwi powodując infekcje roślin. Grzyb może rozprzestrzeniać się również poprzez wysiew zakażonych nasion. Przy dużym nasileniu choroby, zwłaszcza podczas chłodniejszych i wilgotnych dni, może nastąpić wtórne zakażenie roślin przez inne patogeniczne grzyby i bakterie. Rizoktonioza marchwi – Rhizoctonia carotae i Helicobasidium purpureum (Frank) Donk Sprawcy choroby są patogenami polifagicznymi. Mogą porażać ponad 300 gatunków roślin. Choroba pojawia się zazwyczaj w okresie przedzbiorczym i w czasie przechowania marchwi. Zwykle towarzyszy jej mokra zgnilizna korzeni. Pierwsze objawy choroby dostrzec można na korzeniach w postaci drobnych zagłębień. Zagłębienia w kształcie kraterów pokryte są zwartą, biało-szarą grzybnią. W miarę rozwoju choroby kratery powiększają się, grzybnia sukcesywnie żółknie, a na jej powierzchni pojawiają się 1-3 milimetrowe, brązowo-czarne sklerocja (forma przetrwalnikowa). Nalot grzybni jest trudny do usunięcia nawet podczas mycia, a po jego usunięciu pozostają czarne wgłębienia. Zarodniki przetrwalnikowe wykształcają się w okresie zbioru lub w trakcie składowania korzeni marchwi w przechowalni. Ich zdolność do przeżycia w glebie może wynosić kilka lat. Patogen dynamicznie rozwija się w warunkach wysokiej wilgotności powietrza lub na mokrych korzeniach, również w temperaturze 0ºC. Grzyb Helicobasidium purpureum objawia się w postaci licznych ciemnopurpurowych plamek grzybni rozmieszczonych na całej powierzchni korzenia marchwi. Tkanka w miejscach porażenia ulega stopniowemu gniciu. Na powierzchni gleby tuż przy korzeniu pojawia się biało-różowy nalot grzybni. Zgnilizna twardzikowa – Sclerotinia sclerotiorum Grzyb S. sclerotiorum jest polifagiem, porażającym ponad 400 gatunków roślin. Objawy choroby pojawiają się zwykle pod koniec okresu wegetacji lub w czasie składowania i długotrwałego przechowania korzeni. Choroba rozwija się u nasady ogonków liściowych lub podstawy liści w postaci ciemnobrązowych wodnistych plam. W miarę rozwoju infekcji widoczny jest obfity, puszysty, biały nalot grzybni w obrębie której tworzą się czarne zarodniki przetrwalnikowe (sklerocja). Porażone liście żółkną i stopniowo obumierają, gnijąc na ziemi. W uprawie polowej pierwotnym źródłem infekcji są sklerocja grzyba, zimujące w ziemi lub na resztkach roślin. Do zakażeń pozbiorczych dochodzi najczęściej w czasie wykopywania i przewozu marchwi do przechowalni. Podczas uszkodzeń korzeni wydzielane są na powierzchni organów roślinnych substancje odżywcze stymulujące rozwój strzępek infekcyjnych. Sprawca choroby bardzo często zasiedla fragmenty martwych tkanek, po czym rozwija się jako patogen na żywych komórkach roślinnych. Najlepiej rozwija się w warunkach umiarkowanej temperatury i wysokiej wilgotności powietrza. Czarna plamistość korzeni marchwi – Rhexocercosporidium carotae (syn. Acrothecium carotae) Objawy czarnej plamistości marchwi pojawiają się zwykle po kilku miesiącach przechowywania korzeni. Wskutek porażenia na korzeniu powstają brązowo-czarne plamki, delikatnie jaśniejsze w środku. Z czasem plamki zwiększają swoje rozmiary i przybierają soczewkowate kształty. Chora tkanka zapada się w wyniku opanowania przez patogena coraz głębszych warstw miękiszu. Porażone korzenie tracą wartość handlową, tym samym nie nadają się do sprzedaży, ani przetwórstwa. Czarna plamistość korzeni jest chorobą odglebową, jak również, przenoszona drogą powietrzną. Do infekcji korzeni może dochodzić również podczas ich przygotowywania do obrotu, tj. czyszczenia i mycia. Rozwojowi choroby sprzyja temperatura w granicach od 3○C do 25○C oraz duża ilość wody. Szara pleśń – Botrytis cinerea Sprawca choroby jest polifagiem porażającym wiele gatunków roślin warzywnych. Najczęściej występuje w początkowym okresie przechowywania marchwi. Pierwsze objawy szarej pleśni to wodniste brunatne plamy, na których w miarę rozwoju choroby pojawia się charakterystyczny szary, pylisty nalot trzonków i zarodników konidialnych grzyba. W późniejszych fazach choroby na powierzchni porażonego korzenia marchwi lub wewnątrz zniszczonych tkanek, tworzą się drobne, czarne sklerocja (forma przetrwalnikowa patogena). Porażona marchew gnije, tworząc ogniska zakaźne dla sąsiednich roślin. Rozwojowi choroby sprzyjają opady atmosferyczne, wysoka wilgotność powietrza oraz uszkodzenia mechaniczne roślin. Optymalną temperaturą dla rozwoju grzyba jest 5-20ºC, jednak do masowego gnicia może dochodzić nawet w temperaturze 0ºC. Zarodniki patogena rozprzestrzeniane są z prądami powietrza i wodą. Szara pleśń występuje najczęściej w końcowym okresie wegetacji. Grzyb zimuje na różnych gatunkach roślin uprawnych, na resztkach roślinnych lub w formie sklerocjów w glebie. Fytoftoroza korzeni – Phytophthora porii, P. megasperma, P. cactorum Organizmy grzybopodobne z rodzaju Phytophthora są szeroko rozpowszechnionymi patogenami glebowymi. Patogeny te należą do organizmów polifagicznych, które porażają rośliny z różnych rodzin botanicznych. Pierwsze objawy infekcji mogą wystąpić w okresie wegetacji roślin lecz bardzo często choroba pojawia się dopiero w początkowym okresie przechowywania marchwi. Symptomy choroby to ciemnobrązowe wodniste plamy widoczne najczęściej w okolicach główki lub nieco poniżej na korzeniach marchwi. W późniejszym etapie infekcji porażone miejsca gniją, a roślina więdnie. Zgnilizna sukcesywnie przenosi się ku górze i w okresie zbiorów obejmuje już swym zasięgiem połowę korzenia. Proces chorobowy może postępować nawet podczas przechowywania marchwi w niskich temperaturach. W warunkach podwyższonej wilgotności następuje zarodnikowanie patogena i korzenie marchwi pokrywa biała obfita grzybnia. Choroba atakuje marchew, która uprawiana jest na glebach organicznych (torfy niskie) mineralnych – podmokłych, lub słabo przepuszczalnych i niedostatecznie zdrenowanych. Zgorzel siewek – Fusarium, Phytophthora, Pythium, Rhizoctonia Najważniejszymi czynnikami sprawczymi zgorzeli siewek marchwi są różne gatunki grzybów i organizmów grzybopodobnych z rodzajów: Pythium, Phytophthora, Fusarium oraz Rhizoctonia. Zależnie od terminu i miejsca porażenia młodych siewek rozróżniamy zgorzel przedwschodową i powschodową. Zakażenie kiełków może nastąpić przed ich wydostaniem się na powierzchnię gleby. Porażone kiełki marchwi brunatnieją, czernieją i przewężają się, a wreszcie zamierają. Wskutek tego na polu powstają miejsca pozbawione wschodzących roślin. Jeśli zgorzel wystąpi nieco później, po wschodach, powoduje żółknięcie, zamieranie i przewracanie się młodych siewek. Gatunki rodzaju Phytophthora i Pythium występują powszechnie w glebie w postaci zarodników przetrwalnikowych – oospor. W sprzyjających warunkach z zoosporangiów wydostają się zarodniki pływkowe, które zakażają kiełki, korzenie i szyjki korzeniowe marchwi. Źródłem grzybów z rodzaju Fusarium i Rhizoctonia są porażone nasiona, oraz w mniejszym stopniu obecność tych grzybów w glebie. Siewki wyrastające z porażonych nasion z reguły ulegają zgorzeli. Bardzo często grzybnia z porażonych nasion przerasta glebę i poraża sąsiednie siewki, które wyrosły ze zdrowych nasion. Występowaniu choroby sprzyja: niska temperatura, wysoka wilgotność gleby, zbyt głęboki siew i zaskorupienie się gleby oraz przedłużający się okres kiełkowania. 1.2. Choroby powodowane przez bakterie Parch zwykły marchwi – Streptomyces scabies Chorobę wywołuje bakteria Streptomyces scabies, która porażać może również inne rośliny warzywne takie jak: burak ćwikłowy, ziemniak, pasternak, brukiew, rzodkiew i in. Korzenie marchwi porażone we wczesnej fazie wzrostu, w miejscu infekcji ulegają zwykle przewężeniu. W przypadku porażenia roślin starszych, na skórce w górnej partii korzenia tworzą się brunatne, pierścieniowe rany, strukturą przypominające korek. Rany powstają na skutek namnażania się zainfekowanych komórek rośliny. Parch zwykły występuje na glebach lekkich, suchych i alkalicznych, świeżo wapnowanych. Rozwojowi bakterii sprzyja nadmierne nawożenie azotem oraz niedostateczna ilość wody w podłożu. Głównym źródłem zakażenia jest gleba, a także obornik zwierząt karmionych zakażonymi warzywami. Mokra zgnilizna korzeniowych - Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum Mokra zgnilizna to pospolicie występująca choroba przechowywanych warzyw. Spotyka się ją powszechnie w okresie zbiorów, jednak w większości przypadków do zakażenia dochodzi w trakcie transportu i w przechowalniach na mokrych i mechanicznie uszkodzonych korzeniach marchwi. Sprawca choroby wnika do korzeni w sposób bierny, tylko poprzez wszelkiego rodzaju uszkodzenia mechaniczne oraz spowodowane przez owady lub inne organizmy patogeniczne. Silne epidemie mokrej zgnilizny występują w lata wilgotne na glebach zwięzłych i podmokłych. Początkowe objawy choroby to małe wodniste plamki, które gwałtownie powiększają się i powodują rozległą macerację zaatakowanych tkanek. Porażony korzeń marchwi staje się miękki, gąbczasty, a jego powierzchnia przebarwia się i lekko zapada. Tkanka w obrębie porażonego fragmentu przybiera kremowe zabarwienie i staje się śluzowata. Zewnętrzna powierzchnia porażonego korzenia marchwi może pozostać nieuszkodzona, podczas gdy wewnętrzna część zmienia się w mętną półpłynna papkę. Z czasem na skórce pojawiają się pęknięcia, przez które śluzowata masa wypływa na powierzchnię. Początkowo porażone organy są prawie bez zapachu, ale szybko rozkładającą się tkankę zasiedlają wtórnie saprofityczne bakterie i to one powodują wydzielanie charakterystycznego cuchnącego zapachu. Bakteria może przetrwać w polu na resztkach roślinnych wieloletnich roślin żywicielskich, a także w materii organicznej w glebie oraz w larwach wielu gatunków owadów. Bakteryjna plamistość marchwi – Xanthomonas campestris pv. carotae Pierwsze objawy chorobowe to początkowo drobne jakby nasiąknięte wodą plamki, które tworzą się na brzegach liści, a tkanka wokół nich przebarwia się na żółto. Z czasem plamy powiększają się, tkanka ulega nekrozie, ciemnieje i przybiera barwę brązową. Przy silnym porażeniu zlewające się plamy pokrywają fragmenty liścia nieregularną, brązowo-brunatną nekrozą, odgraniczoną od zdrowych tkanek jasnożółtą obwódką tzw. „hallo”. Wraz z rozwojem choroby brązowe nekrotyczne plamy pojawiają się również na ogonkach liściowych. Z czasem porażone rośliny czernieją i zasychają, co prowadzi do poważnych utrudnień przy kombajnowym zbiorze korzeni. Patogen atakuje najczęściej w okresach wysokiej temperatury (wysokie średnie dobowe) i wilgotności powietrza, a także intensywnego nawadniania plantacji. Bakterie przenoszone są przez wiatr i wodę na duże odległości, wnikają do wnętrza roślin z kroplą wody poprzez aparaty szparkowe i hydatody znajdujące się na obrzeżach liści. Sprawca choroby może być także przenoszony przez wiele gatunków owadów. 2. Niechemiczne metody ograniczania chorób marchwi 2.1. Metoda agrotechniczna Metoda ta jest jedną z najważniejszych metod w zapobieganiu występowania szkodliwych patogenów. Poprzez zmianę warunków bytowania roślin uprawnych, można korzystnie wpływać na ich życiowe procesy i na odporność. Płodozmian i zmianowanie. Jednym z podstawowych elementów integrowanej produkcji jest uprawa marchwi w płodozmianie. Prawidłowo prowadzony płodozmian ma za zadanie utrzymanie i podnoszenie żyzności gleby, jak również zapewnienie roślinom odpowiedniej ilości składników pokarmowych oraz stworzenie warunków ograniczających zachwaszczenie pól oraz występowanie patogenów i szkodników. Na glebach lżejszych płodozmian powinien obejmować 3 lub 4 gatunki, a na glebach cięższych 4 lub 5 gatunków. Dobrymi przedplonami dla marchwi, z punktu widzenia zapobiegeniu chorób, są rośliny zbożowe, bobowate, kapustowate, dyniowate i amarylkowate. Ze względów fitosanitarnych marchew nie powinna być uprawiana zbyt często na tym samym stanowisku. Kilkuletnia uprawa w monokulturze powoduje niebezpieczeństwo nagromadzenia się w glebie groźnych patogenów i szkodników, a w konsekwencji pogorszenie jakości i obniżenie plonu. Lokalizacja plantacji. Stanowi istotny element w zapobieganiu i rozprzestrzenianiu się patogenów, głównie chorób stanowiących zagrożenie epidemiczne, np. sprawcy mączniaka prawdziwego. W celu ograniczenia występowania zagrożeń chorobowych należy unikać stanowisk zacienionych, otoczonych drzewami, krzewami, położonych blisko cieków wodnych i łąk. Unikać miejsc, gdzie w godzinach porannych mogą pojawiać się mgły. Długotrwałe zwilżenie liści, stanowi główny warunek sprzyjający infekcji i rozwojowi chorób pochodzenia infekcyjnego. Zachwaszczenie. Zachwaszczenie plantacji sprzyja rozwojowi wielu chorób, głównie zgnilizny twardzikowej i szarej pleśni. W uprawach o dużym zachwaszczeniu mamy do czynienia ze zwiększoną wilgotnością w dolnych partiach roślin, zacienieniem, ograniczeniem dostępu wody i składników mineralnych. Wolna od chwastów plantacja to lepszy dostęp światła i szybsze osuszanie powierzchni roślin. Stosowanie higieny fitosanitarnej. Usuwanie resztek pożniwnych oraz fragmentów chorych roślin, jak również, czyszczenie sprzętu wykorzystywanego w uprawie stanowi ważny element profilaktyczny w ograniczaniu występowania większości chorób roślin warzywnych. Dla wielu sprawców chorób fragmenty roślin zalegające na polu stanowią dogodne miejsce do ich przezimowania. 2.2. Metoda hodowlana Wyznacznikiem doboru odmian marchwi do uprawy jest odporność lub tolerancja na najgroźniejsze choroby, mała wrażliwość na niekorzystne czynniki atmosferyczne, silne korzenienie się, zdolność do wykorzystania składników pokarmowych oraz długotrwałego przechowywania. 2.3. Metoda biologiczna W ochronie biologicznej wielu gatunków roślin warzywnych zaleca się do ochrony środki biologiczne oparte na organizmach antagonistycznych: Pythium oligandrum, Trichoderma harcianum, T. asperellum, Coniothyrium minitans, Bacillus subtilis czy B. amyloliquefaciens i innych. Mikroorganizmy te naturalnie występują w środowisku i wytwarzają substancje o działaniu antybiotycznym, bądź rozkładają strzępki grzybów patogenicznych poprzez rozkład enzymatyczny. Konkurują z patogenami o przestrzeń i składniki pokarmowe, a także indukują odporność systemiczną roślin. Istnieje również możliwość stosowania środków pochodzenia naturalnego, takich jak np.: ekstrakty i olejki roślinne oraz wyciągi z alg morskich i torfów. 3. Chemiczne odkażanie gleby Do odkażania gleby w uprawie marchwi należy używać wyłącznie zarejestrowanych dezynfektantów. Zabieg należy wykonać zgodnie z zaleceniami na etykiecie preparatu. 4. Zasady stosowania środków ochrony roślin w uprawie marchwi W ochronie marchwi przed patogenami należy uwzględniać nastepujace metody: Metoda profilaktyczna: stosowanie zarejestrowanych zapraw nasiennych oraz fungicydów w formie granulatów, podlewania i/lub opryskiwania roślin przed pojawieniem się sprawców chorób, w tym także przeprowadzanie chemicznej dezynfekcji podłoża. Istotnym czynnikiem w zdrowotności marchwi jest wybór odpowiedniego materiału siewnego. Należy stosować nasiona kategorii kwalifikowane lub standard. * Zaprawianie nasion - przedsiewne zaprawianie nasion gwarantuje zapobieganie zamieraniu siewek i roślin w dalszym etapie wzrostu, ale także utrzymanie roślin w dobrej kondycji przez cały okres wegetacji. Stosowanie zapraw nasiennych jest ważnym zabiegiem ochronnym, dobrze zabezpieczającym rośliny przed chorobami zgorzelowymi, przy zastosowaniu niewielkich dawek środków chemicznych. Wszystkie nasiona marchwi powinny być zabezpieczone odpowiednimi zaprawami przez producentów nasion, a informacje o użytych zaprawach podane na opakowaniach. W sytuacji, gdy nasiona nie zostały wcześniej zaprawione, należy zaprawić je zaprawą nasienną zgodną z obowiązującym programem ochrony. Metoda interwencyjna: stosowanie środków w czasie pojawienia się pierwszych objawów chorobowych na roślinach marchwi, na danej plantacji lub w najbliższej okolicy lub według wskazań urządzeń sygnalizacyjnych. W przypadku chorób roślin mamy do czynienia z mikroorganizmami, sprawcami chorób widocznymi tylko pod mikroskopem oraz objawami etiologicznymi na roślinie wywołanymi przez te organizmy. Prawidłowe rozpoznanie przyczyn chorobowych bywa w praktyce trudne. Uprawa marchwi wymaga regularnych lustracji pól i roślin. W okresie wegetacji zaleca się przeprowadzać 2-3 lustracje w tygodniu. Monitoring i poprawne określenie pierwszych symptomów choroby w oparciu o dostępne klucze stanowi podstawową metodę wykrywania wielu chorób. Prawidłowa diagnoza, właściwie i terminowo wykonane zabiegi ochronne z zachowaniem okresów karencji decydują o uzyskaniu wysokiego i dobrego jakości plonu handlowego marchwi. Co roku w dostępnych programach ochrony można zaobserwować zmiany w doborze i stosowaniu środków ochrony roślin, dlatego przed zastosowaniem środka należy dokładnie zapoznać się z etykietą, w której podany jest zakres dopuszczonych do ochrony gatunków roślin oraz wykaz zwalczanych agrofagów. Ponadto znajdują się tam informacje o dawce, karencji, prewencji i inne uwagi dotyczące warunków stosowania. Wykaz dopuszczonych w Polsce środków ochrony roślin jest publikowany w rejestrze środków ochrony roślin. Informacje o zakresie stosowania pestycydów w poszczególnych uprawach zamieszczane są w etykietach. Narzędziem pomocniczym przy wyborze pestycydów jest wyszukiwarka środków ochrony roślin. Aktualne informacje dotyczące stosowania środków ochrony roślin można znaleźć na stronach MRiRW pod adresem https://www.gov.pl/web/rolnictwo/ochrona-roslin. Lista środków ochrony roślin do integrowanej produkcji jest opracowywana przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach – PIB i publikowana w Programie Ochrony Roślin Warzywnych Uprawianych w Polu. Wykaz zalecanych do IP środków ochrony roślin jest również dostępny na Platformie Sygnalizacji Agrofagów pod adresem https://www.agrofagi.com.pl/143,wykaz- srodkow-ochrony-roslin-dla-integrowanej-produkcji.html. Zalecane w integrowanym systemie środki ochrony środki powinny spełniać kilka warunków: charakteryzować się niską toksycznością dla ludzi i zwierząt, szybką dynamiką rozkładu i nie zaleganiem w środowisku, selektywnością w stosunku do organizmów pożytecznych oraz bezpieczną formą użytkową i krótkim okresem karencji. Krótki okres karencji powinny mieć środki stosowane do zabiegów interwencyjnych, w okresie osiągania przez warzywa dojrzałości konsumpcyjnej. Często jeden środek posiada różne okresy karencj, w zależności od chronionych gatunków warzyw. Terminy oraz zasady chemicznego zwalczania chorób w Integrowanej Produkcji marchwi przedstawiono w załączniku nr 2.

1.2. Choroby powodowane przez bakterie Parch zwykły marchwi – Streptomyces scabies Chorobę wywołuje bakteria Streptomyces scabies, która porażać może również inne rośliny warzywne takie jak: burak ćwikłowy, ziemniak, pasternak, brukiew, rzodkiew i in. Korzenie marchwi porażone we wczesnej fazie wzrostu, w miejscu infekcji ulegają zwykle przewężeniu. W przypadku porażenia roślin starszych, na skórce w górnej partii korzenia tworzą się brunatne, pierścieniowe rany, strukturą przypominające korek. Rany powstają na skutek namnażania się zainfekowanych komórek rośliny. Parch zwykły występuje na glebach lekkich, suchych i alkalicznych, świeżo wapnowanych. Rozwojowi bakterii sprzyja nadmierne nawożenie azotem oraz niedostateczna ilość wody w podłożu. Głównym źródłem zakażenia jest gleba, a także obornik zwierząt karmionych zakażonymi warzywami. Mokra zgnilizna korzeniowych - Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum Mokra zgnilizna to pospolicie występująca choroba przechowywanych warzyw. Spotyka się ją powszechnie w okresie zbiorów, jednak w większości przypadków do zakażenia dochodzi w trakcie transportu i w przechowalniach na mokrych i mechanicznie uszkodzonych korzeniach marchwi. Sprawca choroby wnika do korzeni w sposób bierny, tylko poprzez wszelkiego rodzaju uszkodzenia mechaniczne oraz spowodowane przez owady lub inne organizmy patogeniczne. Silne epidemie mokrej zgnilizny występują w lata wilgotne na glebach zwięzłych i podmokłych. Początkowe objawy choroby to małe wodniste plamki, które gwałtownie powiększają się i powodują rozległą macerację zaatakowanych tkanek. Porażony korzeń marchwi staje się miękki, gąbczasty, a jego powierzchnia przebarwia się i lekko zapada. Tkanka w obrębie porażonego fragmentu przybiera kremowe zabarwienie i staje się śluzowata. Zewnętrzna powierzchnia porażonego korzenia marchwi może pozostać nieuszkodzona, podczas gdy wewnętrzna część zmienia się w mętną półpłynna papkę. Z czasem na skórce pojawiają się pęknięcia, przez które śluzowata masa wypływa na powierzchnię. Początkowo porażone organy są prawie bez zapachu, ale szybko rozkładającą się tkankę zasiedlają wtórnie saprofityczne bakterie i to one powodują wydzielanie charakterystycznego cuchnącego zapachu. Bakteria może przetrwać w polu na resztkach roślinnych wieloletnich roślin żywicielskich, a także w materii organicznej w glebie oraz w larwach wielu gatunków owadów. Bakteryjna plamistość marchwi – Xanthomonas campestris pv. carotae Pierwsze objawy chorobowe to początkowo drobne jakby nasiąknięte wodą plamki, które tworzą się na brzegach liści, a tkanka wokół nich przebarwia się na żółto. Z czasem plamy powiększają się, tkanka ulega nekrozie, ciemnieje i przybiera barwę brązową. Przy silnym porażeniu zlewające się plamy pokrywają fragmenty liścia nieregularną, brązowo-brunatną nekrozą, odgraniczoną od zdrowych tkanek jasnożółtą obwódką tzw. „hallo”. Wraz z rozwojem choroby brązowe nekrotyczne plamy pojawiają się również na ogonkach liściowych. Z czasem porażone rośliny czernieją i zasychają, co prowadzi do poważnych utrudnień przy kombajnowym zbiorze korzeni. Patogen atakuje najczęściej w okresach wysokiej temperatury (wysokie średnie dobowe) i wilgotności powietrza, a także intensywnego nawadniania plantacji. Bakterie przenoszone są przez wiatr i wodę na duże odległości, wnikają do wnętrza roślin z kroplą wody poprzez aparaty szparkowe i hydatody znajdujące się na obrzeżach liści. Sprawca choroby może być także przenoszony przez wiele gatunków owadów.

VI. OCHRONA PRZED SZKODNIKAMI ………………………………..……… 35 1. Opis szkodliwych gatunków nicieni …………………………...…….…….. 35 2. Opis szkodliwych gatunków owadów, profilaktyka i zwalczanie ………… 37 Muchówki (Diptera) - rodzina połyśnicowate (Psilidae) ………………….. 37 Pluskwiaki (Hemiptera) – rodzina bawełnicowate (Pemphigidae) ……….. 38 Pluskwiaki (Hemiptera) – rodzina mszycowate (Aphididae) …………...… 39 Pluskwiaki (Hemiptera) – rodzina golanicowate (Triozide) ………………. 41 Chrząszcze (Coleoptera) – rodzina sprężykowate (Elateridae) …………… 41 Chrząszcze (Coleoptera) – rodzina żukowate (Scarabeidae) ……………… 42 Motyle (Lepidoptera), rodzina – sówkowate (Noctuidae) ………………… 44 3. Ochrona organizmów pożytecznych i stwarzanie warunków sprzyjających ich rozwojowi ………………………………………………………..……… 46

8. Zaburzenia fizjologiczne (choroby nieinfekcyjne) Zaburzenia nieinfekcyjne we wzroście i wyglądzie marchwi są najczęściej spowodowane nieunormowanymi warunkami powietrzno-wodnymi w glebie, natomiast w mniejszym stopniu problemami z dostępnością lub pobieraniem składników pokarmowych. Poniżej przedstawiono zaburzenia nieinfekcyjne w marchwi i sposoby zapobiegania lub działania interwencyjne: Brak lub słabe wschody – zbyt sucha gleba; Nadmierny wzrost liści, późne wykształcanie korzeni, szeroka nasada rozety, zieleninie walca osiowego – nadmiar azotu, – wykonać analizę gleby i zastosować nawożenie potasem w celu zmniejszenia pobierania azotu przez rośliny; Żółknięcie lub fioletowienie najstarszych liści – niedobór azotu; często występuje w końcowym okresie uprawy, przy obfitym nawadnianiu i intensywnym wzroście roślin, – po zauważeniu objawów (nie później niż do połowy okresu uprawy) zastosować oprysk nawozami zawierającymi amonową lub mocznikową formę azotu; Słaby wzrost i szarozielona barwa liści – niedobór cynku, – 2-3-krotnie opryskać 0,2-proc. roztworem siarczanu cynku lub jednym z nawozów dolistnych zawierającym w swoim składzie większe ilości cynku; Odbarwianie, zwijanie się i zasychanie brzegów blaszek liściowych, – niedobór miedzi, zwłaszcza na glebach torfowych, – 2-3-krotne opryskiwanie plantacji, co siedem dni 2-proc. roztworem siarczanu miedzi, stosując 400-600 l cieczy/ha, lub innym specjalistycznym nawozem dolistnym; Słabe wybarwienie korzenia – temperatura gleby <5oC lub >30oC – niedobór miedzi; Zamieranie liści sercowych – niedobór wapnia w okresie wysokiej wilgotności powietrza i długotrwałych opadów (lipiec–sierpień), – w trakcie uprawy – dokarmianie roślin preparatami z wapniem (zapobiegawczo lub interwencyjnie); Zamieranie stożka wzrostu roślin oraz czarne plamy na korzeniach marchwi, ujawniające się dopiero po ok. 1 godzinie od ich umycia – niedobór boru, – interwencyjnie można go uzupełnić stosując opryskiwanie plantacji marchwi 0,5-proc. roztworem boraksu lub innym nawozem dolistnym zawierającym duże ilości boru; Korzenie lateralne na korzeniu głównym – nadmierna wilgotność gleby, – spulchnianie międzyrzędzi po nadmiernym nawilgoceniu gleby; Zniekształcenia korzeni – zbyt gęsty siew; Rozwidlenie korzenia – zwięzła gleba lub zbyt sucha gleba, uszkodzenie korzenia palowego w stadium młodocianym, – stosowanie zmianowania i zwalczanie szkodników glebowych, – przed siewem – głębokie spulchnianie gleby, uprawa na redlinach, stosowanie doglebowych środków poprawiających właściwości gleby, – w trakcie uprawy – regularne nawadnianie; Rozety mnogie z jednej głowy korzenia – powstają w wyniku wczesnego, wysoko położonego i głębokiego rozwidlenia młodego korzenia, co powoduje uszkodzenie i wzdłużny podział walca osiowego, często bez wyraźnego podziału kory. Odrębne rozety mogą również tworzyć się z paków śpiących po uszkodzeniu pąka głównego. Wyrastaniu rozet sprzyja odsłonięcie głowy korzenia; Pękanie korzenia spichrzowego lub wyrastanie korzeni spichrzowych II rządu – gwałtownie zmienne warunki wilgotnościowe w glebie; – równomierne nawadnianie i spulchnianie międzyrzędzi po nadmiernym nawilgoceniu gleby; Zielenienie głowy korzenia i walca osiowego – niedokładnie zakrycie głowy korzenia glebą (osypywanie się gleb lekkich) i synteza chlorofilu w miejscu ekspozycji korzenia na światło, – uprawa na redlinach o odpowiednim zagęszczeniu gleby; obsypywanie nasady rozety w trakcie uprawy.

III. INTEGROWANA OCHRONA PRZED ORGANIZMAMI SZKODLIWYMI Organizmy szkodliwe, czyli agrofagi (choroby, szkodniki, chwasty) występują w każdych warunkach, dlatego też ochrona przed nimi jest kluczowym elementem Integrowanej Produkcji Roślin. Integrowana ochrona, stanowiąca ważną część Integrowanej Produkcji Roślin, obowiązkowa od 2014 roku, wykorzystuje naturalne mechanizmy biologiczne i fizjologiczne roślin, które wspierane są przez racjonalne stosowanie konwencjonalnych, naturalnych i biologicznych środków ochrony roślin. Istotą integrowanej ochrony jest uzyskiwanie wysokich plonów, o dobrej jakości, w optymalnych warunkach uprawy, w sposób nie zagrażający naturalnemu środowisku i zdrowiu człowieka, przy jednoczesnym zachowaniu opłacalności produkcji. W integrowanej ochronie preferowane są metody agrotechniczne, biologiczne, mechaniczne, a metoda chemiczna powinna stanowić ich uzupełnienie. Ochrona chemiczna przed agrofagami powinna być prowadzona zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin, co wynika m. in. z odpowiednich dyrektyw Unii Europejskiej (np. Dyrektywa 2009/128/WE) i ustawy z dnia 8 marca 2013, o środkach ochrony roślin, (Dz. U z 2020 roku. poz. 2097). Środki ochrony roślin rejestrowane obecnie w uprawach warzyw poddawane są dokładnym badaniom, zgodnie z zasadami określonymi przez Unię Europejską. Rygorystyczne wymagania w zakresie jakości środków, ich toksykologii oraz wpływu na rośliny uprawne i środowisko zapewniają, że zalecane środki nie stanowią zagrożenia dla środowiska przyrodniczego, użytkownika i konsumenta, pod warunkiem właściwego ich stosowania W ochronie przed agrofagami należy przestrzegać następujących zasad: ♦ Potrzebę wykonania zabiegu środkiem ochrony roślin należy określać na podstawie identyfikacji agrofagów i nasilenia ich występowania, progów szkodliwości, a także sygnalizacji pojawu szkodników, chorób i prognozowania występowania chwastów. ♦ Do zwalczania chorób marchwi należy przystąpić po stwierdzeniu ryzyka wystąpienia infekcji na podstawie analizy warunków pogodowych i/lub po wystąpieniu pierwszych objawów chorobowych. ♦ Należy stosować środki dopuszczone do stosowania w systemie Integrowanej Produkcji Roślin, zwłaszcza środki o krótkim okresie karencji, krótko zalegające w glebie, ulegające szybkiemu rozkładowi, o jak najmniejszym negatywnym wpływie na roślinę uprawną, glebę i organizmy pożyteczne. ♦ Do programu ochrony przed szkodnikami i patogenami marchwi należy włączyć środki niechemiczne (przynajmniej jeden z wykonanych zabiegów powinien być wykonany takim preparatem). Lista środków ochrony roślin do integrowanej produkcji jest opracowywana przez Instytut Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach i publikowana w Programie Ochrony Roślin Warzywnych. Wykaz zalecanych do IP środków ochrony roślin jest również dostępny na Platformie Sygnalizacji Agrofagów pod adresem https://www.agrofagi.com.pl/143,wykaz- srodkow-ochrony-roslin-dla-integrowanej-produkcji.html. ♦ Środki ochrony roślin należy stosować zgodnie z podanymi w etykiecie zaleceniami oraz w taki sposób, aby nie dopuścić do zagrożenia zdrowia człowieka, zwierząt lub środowiska. ♦ Zawsze stosować środki dopuszczone do stosowania w danej roślinie i przeznaczone do zwalczania określonego agrofaga, przestrzegać zalecanych dawek, terminu i sposobu stosowania podanego w etykiecie dołączonej do każdego opakowania środka. Przed zabiegiem producent zobowiązany jest zapoznać się z etykietą-instrukcją stosowanego środka. ♦ Zabiegi środkami ochrony roślin należy wykonywać w warunkach jak najbardziej optymalnych, w taki sposób, aby maksymalnie wykorzystać ich biologiczną aktywność, a jednocześnie zmniejszać dawki i ograniczać ich zużycie. ♦ Należy ograniczać zużycie środków ochrony roślin, m.in. poprzez precyzyjne stosowanie tylko w miejscach występowania organizmu szkodliwego, dodatek adiuwantów do cieczy użytkowej, stosowanie środków metodą dawek dzielonych, dostosowanie dawek do faz rozwojowych rośliny uprawnej i chwastów oraz warunków glebowych. ♦ Nasilenie występowania agrofagów, zwłaszcza na dużych plantacjach, może rozkładać się nierównomiernie, dlatego też zabieg można niekiedy wykonać tylko na obszarze występowania agrofaga, na obrzeżach lub wybranych fragmentach pola. Ponadto w niektórych latach część agrofagów nie występuje, lub pojawia się w nasileniu nie wymagającym zwalczania. ♦ Wskazane jest wykorzystywanie mapowania pól nowoczesnymi metodami (zdjęcia lotnicze lub z dronów) do określania objawów uszkodzeń np. przez szkodniki czy choroby, rozmieszczenia chwastów na plantacji, do wykonywania zabiegów tylko tam gdzie jest to konieczne. ♦ Środki ochrony roślin różnią się między sobą długością okresu działania i zalegania w glebie i środowisku. Należy to uwzględniać przy planowaniu roślin następczych, uprawianych zarówno po pełnym okresie uprawy, jak i w przypadku wcześniejszej likwidacji plantacji, na skutek szkód zimowych, zniszczenia roślin przez choroby czy szkodniki i in. ♦ Należy stosować środki o różnych mechanizmach działania, aby zapobiegać zjawisku uodporniania się organizmów szkodliwych na zawarte w nich substancja czynne. Przemiennie stosowanie środków wynika z konieczności zachowania bioróżnorodności i ochrony środowiska. ♦ Działanie środków ochrony roślin na organizmy szkodliwe i rośliny uprawne zależy od występujących agrofagów, gatunków uprawianych roślin i ich faz rozwojowych, warunków glebowych i klimatycznych. Herbicydy należy stosować w fazach największej wrażliwości chwastów oraz starannie dostosować ich dawki do warunków glebowych. Lepszą skuteczność i oszczędniejsze zużycie niektórych środków można uzyskać przez dodatek do cieczy użytkowej adiuwantów (środków wspomagających). ♦ Herbicydy działają na ogół tym silniej, im wyższa jest temperatura, natomiast niektóre środki owadobójcze mogą działać gorzej, lub powodować uszkodzenia opryskiwanych roślin. Poleca się opryskiwać plantacje podczas bezdeszczowej i bezwietrznej pogody, gdy temperatura powietrza wynosi 10-20°C. Jeżeli temperatura jest wyższa, to zabiegi trzeba przeprowadzać wczesnym rankiem (gdy rośliny są w pełnym turgorze) lub w godzinach popołudniowych. ♦ Zabiegi chemiczne należy wykonywać opryskiwaczami zapewniającymi dokładne pokrycie opryskiwanej powierzchni kroplami cieczy użytkowej. Herbicydy stosować opryskiwaczami zaopatrzonymi w niskociśnieniowe, szczelinowe rozpylacze płaskostrumieniowe, natomiast do fungicydów, insektycydów i innych środków mogą być stosowane rozpylacze wirowe. ♦ Ciecz użytkową należy przygotować w ilości koniecznej do opryskiwania planowanej powierzchni, najlepiej bezpośrednio przed zabiegiem. W razie przerwy w opryskiwaniu, przed przystąpieniem do zabiegu ciecz użytkową należy dobrze wymieszać za pomocą mieszadła. ♦ Resztki cieczy użytkowej po zabiegu należy rozcieńczyć wodą i zużyć na powierzchni, na której przeprowadzono zabieg lub poddać unieszkodliwieniu, z wykorzystaniem rozwiązań technicznych zapewniających biologiczną degradację substancji czynnych środków ochrony roślin (np. biobed). ♦ Opryskiwacz po zabiegu powinien być dokładnie umyty, najlepiej specjalnymi środkami przeznaczonymi do tego celu. ♦ Opróżnione opakowania należy przepłukać trzykrotnie wodą i popłuczyny wlać do zbiornika opryskiwacza. ♦ Zabiegi środkami ochrony roślin powinny przeprowadzać tylko osoby przeszkolone przez jednostki organizacyjne wpisane do rejestru przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa. W czasie przygotowywania środków i podczas wykonywania zabiegów trzeba przestrzegać przepisów BHP, używając odpowiedniego ubrania ochronnego. ♦ Przed zastosowaniem środka należy poinformować o tym fakcie wszystkie zainteresowane strony, które mogą być narażone na znoszenie cieczy użytkowej i które zwróciły się o taką informację.

1.1. Choroby pochodzenia grzybowego i grzybopodobnego Alternarioza naci marchwi – Alternaria dauci Alternarioza naci (plamistość naci marchwi) powodowana jest przez grzyb Alternaria dauci. Symptomy choroby pojawiają się w postaci drobnych, brązowo-czarnych plam na liściach i ogonkach liściowych. W miarę rozwoju infekcji plamki rozrastają się i łączą ze sobą. Blaszka liściowa wokół plam szybko żółknie. Choroba postępuje od dolnych, najstarszych liści ku górze. Porażone liście tracą właściwości asymilacyjne, a w przypadku silnego porażenia następuje przedwczesne zasychanie naci, co skutkuje obniżeniem jakości i wielkości plonu korzeni. Zaschnięte liście utrudniają zbiór mechaniczny marchwi. Grzyb może zimować na resztkach pożniwnych w podłożu. Zarodnikowanie odbywa się w warunkach wysokiej wilgotności i temperaturze powietrza 20-30○C. Infekcja może nastąpić również w warunkach niższej temperatury, poniżej 8○C. Sprawca choroby przenosi się z wiatrem, z wodą oraz na sprzęcie mechanicznym podczas prac pielęgnacyjnych. Kilkudniowe okresy ciepłej i deszczowej pogody sprzyjają szybkiemu porażeniu roślin. Czarna zgnilizna korzeni – A. radicina Sprawcą czarnej zgnilizny korzeni jest grzyb A. radicina. Wskutek porażenia na korzeniach marchwi w okresie przedzbiorczym i w czasie długotrwałego składowania powstają brunatno-czarne, zagłębione plamy. Plamy mogą przybierać różne rozmiary i kształty, od drobnych do dużych plamistości. Przy dużym nasileniu choroby mogą pokryć całe korzenie marchwi. Największe straty choroba wyrządza na plantacjach nasiennych, powodując zamieranie korzeni w okresie tworzenia kwiatostanów. Porażone zostają też nasiona, które stają się pierwotnym źródłem infekcji na plantacjach marchwi w pierwszym roku uprawy. Podobnie jak A. dauci, A. radicina może zimować na resztkach pożniwnych w podłożu. Zarodnikowanie odbywa się w warunkach wysokiej wilgotności i temperaturze powietrza 20-30○C. Infekcja może nastąpić również w warunkach niższej temperatury, poniżej 8○C. Sprawca choroby przenosi się z wiatrem, z wodą oraz na sprzęcie mechanicznym podczas prac pielęgnacyjnych. Kilkudniowe okresy ciepłej i deszczowej pogody sprzyjają szybkiemu porażeniu roślin. Mączniak prawdziwy baldaszkowatych – Erysiphe heraclei Sprawcą mączniaka prawdziwego jest grzyb Erysiphe heraclei. Patogen atakuje najczęściej w porze suchej i w warunkach wysokiej temperatury powietrza, lecz do zakażenia roślin konieczny jest krótki okres zwilżenia liści, występujący podczas nocnych i porannych mgieł. Pierwsze objawy choroby obserwowane są na liściach i ogonkach liściowych. Pojawiają się one w postaci pojedynczych, białych plam i mączystego nalotu grzybni, pokryte drobnymi, czarnymi zarodnikami. Przy dogodnych warunkach dla rozwoju choroby (ciepłe dni i wilgotne noce), plamy zwiększają swoje rozmiary w rezultacie pokrywając całą roślinę. Porażona nać marchwi żółknie i stopniowo obumiera, co w rezultacie prowadzi do zahamowania jej wzrostu i tym samym zmniejszenia plonu korzeni. Rośliny porażone we wczesnej fazie wegetacji obumierają całkowicie. Patogen zimuje na resztkach roślin z rodziny selerowatych. Wiosną choroba rozwija się na chwastach należących do tej rodziny, a wytworzone zarodniki konidialne przenoszone są z prądem powietrza na pobliskie uprawy marchwi powodując infekcje roślin. Grzyb może rozprzestrzeniać się również poprzez wysiew zakażonych nasion. Przy dużym nasileniu choroby, zwłaszcza podczas chłodniejszych i wilgotnych dni, może nastąpić wtórne zakażenie roślin przez inne patogeniczne grzyby i bakterie. Rizoktonioza marchwi – Rhizoctonia carotae i Helicobasidium purpureum (Frank) Donk Sprawcy choroby są patogenami polifagicznymi. Mogą porażać ponad 300 gatunków roślin. Choroba pojawia się zazwyczaj w okresie przedzbiorczym i w czasie przechowania marchwi. Zwykle towarzyszy jej mokra zgnilizna korzeni. Pierwsze objawy choroby dostrzec można na korzeniach w postaci drobnych zagłębień. Zagłębienia w kształcie kraterów pokryte są zwartą, biało-szarą grzybnią. W miarę rozwoju choroby kratery powiększają się, grzybnia sukcesywnie żółknie, a na jej powierzchni pojawiają się 1-3 milimetrowe, brązowo-czarne sklerocja (forma przetrwalnikowa). Nalot grzybni jest trudny do usunięcia nawet podczas mycia, a po jego usunięciu pozostają czarne wgłębienia. Zarodniki przetrwalnikowe wykształcają się w okresie zbioru lub w trakcie składowania korzeni marchwi w przechowalni. Ich zdolność do przeżycia w glebie może wynosić kilka lat. Patogen dynamicznie rozwija się w warunkach wysokiej wilgotności powietrza lub na mokrych korzeniach, również w temperaturze 0ºC. Grzyb Helicobasidium purpureum objawia się w postaci licznych ciemnopurpurowych plamek grzybni rozmieszczonych na całej powierzchni korzenia marchwi. Tkanka w miejscach porażenia ulega stopniowemu gniciu. Na powierzchni gleby tuż przy korzeniu pojawia się biało-różowy nalot grzybni. Zgnilizna twardzikowa – Sclerotinia sclerotiorum Grzyb S. sclerotiorum jest polifagiem, porażającym ponad 400 gatunków roślin. Objawy choroby pojawiają się zwykle pod koniec okresu wegetacji lub w czasie składowania i długotrwałego przechowania korzeni. Choroba rozwija się u nasady ogonków liściowych lub podstawy liści w postaci ciemnobrązowych wodnistych plam. W miarę rozwoju infekcji widoczny jest obfity, puszysty, biały nalot grzybni w obrębie której tworzą się czarne zarodniki przetrwalnikowe (sklerocja). Porażone liście żółkną i stopniowo obumierają, gnijąc na ziemi. W uprawie polowej pierwotnym źródłem infekcji są sklerocja grzyba, zimujące w ziemi lub na resztkach roślin. Do zakażeń pozbiorczych dochodzi najczęściej w czasie wykopywania i przewozu marchwi do przechowalni. Podczas uszkodzeń korzeni wydzielane są na powierzchni organów roślinnych substancje odżywcze stymulujące rozwój strzępek infekcyjnych. Sprawca choroby bardzo często zasiedla fragmenty martwych tkanek, po czym rozwija się jako patogen na żywych komórkach roślinnych. Najlepiej rozwija się w warunkach umiarkowanej temperatury i wysokiej wilgotności powietrza. Czarna plamistość korzeni marchwi – Rhexocercosporidium carotae (syn. Acrothecium carotae) Objawy czarnej plamistości marchwi pojawiają się zwykle po kilku miesiącach przechowywania korzeni. Wskutek porażenia na korzeniu powstają brązowo-czarne plamki, delikatnie jaśniejsze w środku. Z czasem plamki zwiększają swoje rozmiary i przybierają soczewkowate kształty. Chora tkanka zapada się w wyniku opanowania przez patogena coraz głębszych warstw miękiszu. Porażone korzenie tracą wartość handlową, tym samym nie nadają się do sprzedaży, ani przetwórstwa. Czarna plamistość korzeni jest chorobą odglebową, jak również, przenoszona drogą powietrzną. Do infekcji korzeni może dochodzić również podczas ich przygotowywania do obrotu, tj. czyszczenia i mycia. Rozwojowi choroby sprzyja temperatura w granicach od 3○C do 25○C oraz duża ilość wody. Szara pleśń – Botrytis cinerea Sprawca choroby jest polifagiem porażającym wiele gatunków roślin warzywnych. Najczęściej występuje w początkowym okresie przechowywania marchwi. Pierwsze objawy szarej pleśni to wodniste brunatne plamy, na których w miarę rozwoju choroby pojawia się charakterystyczny szary, pylisty nalot trzonków i zarodników konidialnych grzyba. W późniejszych fazach choroby na powierzchni porażonego korzenia marchwi lub wewnątrz zniszczonych tkanek, tworzą się drobne, czarne sklerocja (forma przetrwalnikowa patogena). Porażona marchew gnije, tworząc ogniska zakaźne dla sąsiednich roślin. Rozwojowi choroby sprzyjają opady atmosferyczne, wysoka wilgotność powietrza oraz uszkodzenia mechaniczne roślin. Optymalną temperaturą dla rozwoju grzyba jest 5-20ºC, jednak do masowego gnicia może dochodzić nawet w temperaturze 0ºC. Zarodniki patogena rozprzestrzeniane są z prądami powietrza i wodą. Szara pleśń występuje najczęściej w końcowym okresie wegetacji. Grzyb zimuje na różnych gatunkach roślin uprawnych, na resztkach roślinnych lub w formie sklerocjów w glebie. Fytoftoroza korzeni – Phytophthora porii, P. megasperma, P. cactorum Organizmy grzybopodobne z rodzaju Phytophthora są szeroko rozpowszechnionymi patogenami glebowymi. Patogeny te należą do organizmów polifagicznych, które porażają rośliny z różnych rodzin botanicznych. Pierwsze objawy infekcji mogą wystąpić w okresie wegetacji roślin lecz bardzo często choroba pojawia się dopiero w początkowym okresie przechowywania marchwi. Symptomy choroby to ciemnobrązowe wodniste plamy widoczne najczęściej w okolicach główki lub nieco poniżej na korzeniach marchwi. W późniejszym etapie infekcji porażone miejsca gniją, a roślina więdnie. Zgnilizna sukcesywnie przenosi się ku górze i w okresie zbiorów obejmuje już swym zasięgiem połowę korzenia. Proces chorobowy może postępować nawet podczas przechowywania marchwi w niskich temperaturach. W warunkach podwyższonej wilgotności następuje zarodnikowanie patogena i korzenie marchwi pokrywa biała obfita grzybnia. Choroba atakuje marchew, która uprawiana jest na glebach organicznych (torfy niskie) mineralnych – podmokłych, lub słabo przepuszczalnych i niedostatecznie zdrenowanych. Zgorzel siewek – Fusarium, Phytophthora, Pythium, Rhizoctonia Najważniejszymi czynnikami sprawczymi zgorzeli siewek marchwi są różne gatunki grzybów i organizmów grzybopodobnych z rodzajów: Pythium, Phytophthora, Fusarium oraz Rhizoctonia. Zależnie od terminu i miejsca porażenia młodych siewek rozróżniamy zgorzel przedwschodową i powschodową. Zakażenie kiełków może nastąpić przed ich wydostaniem się na powierzchnię gleby. Porażone kiełki marchwi brunatnieją, czernieją i przewężają się, a wreszcie zamierają. Wskutek tego na polu powstają miejsca pozbawione wschodzących roślin. Jeśli zgorzel wystąpi nieco później, po wschodach, powoduje żółknięcie, zamieranie i przewracanie się młodych siewek. Gatunki rodzaju Phytophthora i Pythium występują powszechnie w glebie w postaci zarodników przetrwalnikowych – oospor. W sprzyjających warunkach z zoosporangiów wydostają się zarodniki pływkowe, które zakażają kiełki, korzenie i szyjki korzeniowe marchwi. Źródłem grzybów z rodzaju Fusarium i Rhizoctonia są porażone nasiona, oraz w mniejszym stopniu obecność tych grzybów w glebie. Siewki wyrastające z porażonych nasion z reguły ulegają zgorzeli. Bardzo często grzybnia z porażonych nasion przerasta glebę i poraża sąsiednie siewki, które wyrosły ze zdrowych nasion. Występowaniu choroby sprzyja: niska temperatura, wysoka wilgotność gleby, zbyt głęboki siew i zaskorupienie się gleby oraz przedłużający się okres kiełkowania.