Monitoring w IPR – gryka

7.2.2. Metody monitorowania sprawców chorób w uprawie gryki W integrowanej metodzie ochrony ważna jest zarówno znajomość pierwotnych źródeł infekcji, czyli miejsc, w których bytuje patogen, jak i szczegółowe warunki pogodowe, które sprzyjają rozwojowi sprawców chorób (tab. 6). Im bardziej dogodne warunki do rozwoju i rozprzestrzeniania się patogena, tym intensywność wystąpienia chorób jest większa i związane z tym straty plonu, które powodują. Tabela 6. Najważniejsze źródła infekcji chorób oraz sprzyjające warunki dla rozwoju ich sprawców Sprzyjające warunki dla rozwoju Choroba Źródła infekcji temperatura [°C] wilgotność gleby i powietrza Mączniak chwasty 15–28 obniżona prawdziwy gryki Mączniak rzekomy resztki pożniwne, nasiona 10–20 gryki wysoka Plamistości liści i resztki pożniwne, chwasty, nasiona, umiarkowanie ciepła wysoka łodyg gleba resztki pożniwne, chwasty, nasiona, 10–18 Szara pleśń gryki wysoka gleba optymalnie 15 sklerocja (przetrwalniki) w glebie Zgnilizna 5–25 oraz w materiale siewnym; resztki wysoka twardzikowa optymalnie 16–22 porażonych roślin Zgnilizna korzeni i gleba, materiał siewny niska/umiarkowana wysoka podstawy pędu gryki gleba, materiał siewny wysoka wilgotność Zgorzel siewek niska/umiarkowana zwłaszcza gleby W pierwszej kolejności należy wiedzieć, jakie choroby w danej fazie można zaobserwować, a następnie znać objawy powodowane przez ich sprawców (tab. 7). Ważne jest prawidłowe i możliwie wczesne zidentyfikowanie problemu związanego z pojawieniem się na plantacji sprawców chorób. Właściwa diagnoza choroby to niezbędny krok w integrowanej ochronie i produkcji roślin. Obowiązkowe jest systematyczne monitorowanie od momentu wschodów do początku dojrzewania, minimum 1 x w tygodniu, występowania chorób. Tabela 7. Cechy diagnostyczne najważniejszych chorób gryki Choroba Cechy diagnostyczne Mączniak Na liściach i łodygach występuje biały nalot grzybni, stopniowo obejmujący coraz prawdziwy gryki większą powierzchnię. Na liściach zielonkawożółte, prześwitujące plamy, często obejmujące połowę blaszki Mączniak liściowej, na spodniej stronie liścia występuje szary, rozproszony nalot struktur patogena. rzekomy gryki Silnie porażone liście opadają, a roślina zostaje zahamowana we wzroście. Niekiedy porażeniu ulegają również kwiaty, które pokrywają się nalotem, brązowieją i usychają. Plamistości liści i Na liściach i łodygach plamy chlorotyczne, brązowe, okrągłe lub podłużne, pojedyncze łodyg lub liczne często mogą być otoczone obwódką i pokryte nalotem struktur grzybów. Szara pleśń gryki Nieregularne, brunatne, zagniwające plamy na liściach i łodygach pokryte szarym nalotem grzybni oraz trzonków i zarodników konidialnych. Choroba powoduje przedwczesne dojrzewanie. Porażone części rośliny zamierają. Na łodygach brązowe plamy, wewnątrz, czasami na powierzchni łodyg występuje biała Zgnilizna watowata grzybnia i czarne przetrwalniki grzyba – sklerocja. Roślina przedwcześnie twardzikowa zasycha i zamiera. Zgnilizna korzeni Brunatne plamy na korzeniach i podstawie pędu z czasem obejmujące cały ich obwód, i podstawy pędu niekiedy na powierzchni łodygi występują białoszare struktury patogena. Silne porażenie gryki może powodować więdnięcie i zamieranie roślin. Brunatne plamy na korzeniach i szyjkach korzeniowych z czasem obejmujące cały ich Zgorzel siewek obwód, powstają charakterystyczne przewężenia. Silne porażenie może powodować więdnięcie i zamieranie siewek.

7.3.2. Metody monitorowania szkodników w uprawie gryki Monitorowanie obecności szkodników na plantacji to bardzo istotny element integrowanej ochrony roślin (tab. 9). Systematyczna, ciągła obserwacja ułatwia ocenę aktualnej sytuacji na polu, a w razie konieczności pozwala na szybką reakcję. Wymagane jest aby systematycznie monitorować od momentu wschodów do początku dojrzewania minimum 1 x w tygodniu występowanie szkodników (szkodniki glebowe, mszyce, zmieniki i inne) z zastosowaniem właściwych metod. Na podstawie monitoringu podejmuje się decyzje co do zasadności, terminu i sposobu ograniczania populacji agrofagów. Monitoring jest podstawą progów ekonomicznej szkodliwości, czyli kluczowego elementu ochrony chemicznej, ale na chwilę obecną nie są one dla uprawy gryki opracowane. Rys. 1. Terminy występowania szkodników w trakcie wegetacji gryki. MSZYCE, SKOCZKI ZMIENIKI WCIORNASTKI ŚMIETKA KIEŁKÓWKA NICIENIE SZKODNIKI GLEBOWE GRYZONIE PTAKI Dojrzewanie Kiełkowanie Rozwój liści Rozwój pędów Rozwój kwiatostanu Kwitnienie Rozwój orzeszków orzeszków 00–09 10–19 20–39 50–59 60–69 71–77 80–89 Tabela 9. Zasady i terminy obserwacji szkodników gryki. Szkodnik Zasada obserwacji Termin obserwacji obecność imago i stadiów larwalnych na wzrost pędu i kwitnienie Zmieniki wszystkich organach wegetatywnych BBCH 30–69 obecność kolonii na wszystkich organach wzrost pędu i kwitnienie Mszyce wegetatywnych, żółte naczynia BBCH 30–69 obecność imago i stadiów larwalnych na wzrost pędu i kwitnienie Skoczki wszystkich organach wegetatywnych BBCH 30–69 rozwój kwiatostanu i lustracja pod kątem obecności jaj lub stadiów Wciornastki kwitnienie larwalnych BBCH 51–69 lustracja pod kątem uszkodzeń korzeni, kiełkowanie i rozwój zarodków, liścieni (łysiny w zasiewach), Szkodniki glebowe liści przesiewanie gleby – dołki 25x25 cm, głębokość BBCH 00–13 30 cm