Rozdział 4 – DOBÓR ODMIAN BURAKA W INTEGROWANEJ PRODUKCJIPokaż treść
4. DOBÓR ODMIAN BURAKA W INTEGROWANEJ PRODUKCJI
Corocznie w Polsce jest rejestrowanych przez COBORU kilkanaście nowych odmian buraka
cukrowego. Wszystkie one charakteryzują się wysoką produktywnością, zarówno pod
względem plonu jak i zawartości cukru. Dzięki postępowi w hodowli do dyspozycji
plantatorów jest coraz więcej odmian o podwyższonej odporności lub tolerancyjnych na
niektóre choroby oraz szkodniki. W rejonach silnie zagrożonych wystąpieniem chwościka
(południe Polski) należy uprawiać przede wszystkim odmiany o podwyższonej odporności na
tę chorobę (Cr+). Odmiany tolerancyjne na mątwika powinny być uprawiane na polach
zamątwiczonych o zawartości żywych jaj i larw powyżej 500 sztuk/100 g gleby. W doborze
znajdują się także odmiany o podwyższonej odporności na inne choroby, np. zgnilizny
korzeni. Zgodnie z dwustronnymi umowami pomiędzy producentami cukru a plantatorami, w
rejonach poszczególnych cukrowni uprawiane są wspólnie wytypowane odmiany buraka.
Plantatorzy mają także możliwość zakupu odmian znajdujących się poza uzgodnionymi
listami, pod warunkiem, że są one zarejestrowane w Polsce lub umieszczone są na liście
wspólnotowej.
5 . PRZEDSIEWNA UPRAWA ROLI I SIEW
Pola przeznaczone pod uprawę buraka cukrowego powinny być przygotowane
jesienią. Bezpośrednio przed siewem należy uprawić glebę agregatem uprawowym na
głębokość siewu, tak by nasiona leżały na nienaruszonej jej warstwie. Ogólnie siewy powinny
być wykonane na głębokości nie większej niż 2-3 cm.
5.1 Uprawa roli
Obecnie praktykowana jest uprawa buraka cukrowego w dwóch systemach:
tradycyjnym lub konserwującym
System tradycyjny obejmuje:
a – uprawę pożniwną (na głębokość 6-8 cm z zastosowaniem kultywatora o szerokich,
sztywnych łapach, sekcji brony talerzowej i wałów strunowych),
b – głęboszowanie (o ile konieczna jest likwidacja podeszwy płużnej),
c – orkę przedzimową na głębokość warstwy próchnicznej gleby (25-35 cm)
i jednoczesne wyrównanie pola przy pomocy brony w celu ograniczenia
wiosennych zabiegów agrotechnicznych,
d – wiosenna uprawa przedsiewna agregatem uprawowym (dwa wały strunowe,
pomiędzy którymi zamontowane są zęby spulchniające, zestaw zakończony
wałem zagęszczającym wtórnie glebę) na głębokość 2-4 cm. W celu ograniczenia
nadmiernego ugniatania gleby ciągnik musi mieć szerokie lub podwójne koła).
System konserwujący:
a – uprawa pożniwna – wymieszanie nawozu i resztek pożniwnych przy pomocy
zestawu uprawowego z kultywatorem ścierniskowym, wyrównanie pola przy
pomocy agregatu uprawowego i wysiew międzyplonu (gorczyca antymątwikowa,
rzodkiew oleista, facelia lub mieszanki poplonowe) na przełomie sierpnia i
września. Roślinny pozostawione przez zimę wymarzają, tworząc na glebie mulcz
(ochrona gleby przed erozją wietrzną i wodną, wymywaniem składników
pokarmowych, mulcz sprzyja gromadzeniu wody i redukcji zagrożenia ze strony
organizmów szkodliwych),
b – uprawa wiosenna i siew
b1 – wymieszanie mulczu i zastosowanych nawozów przy pomocy agregatu
uprawowego, wysiew nasion siewnikiem punktowym
b2 – wysiew bezpośrednio w mulcz przy zastosowaniu siewnika punktowego
wyposażonego w specjalne kroje tnące masę organiczną
System z zastosowaniem uprawy pasowej
- pasowe spulchnienie gleby przy równoczesnym wysiewie nasion i nawozu
(wykorzystanie specjalistycznego sprzętu do uprawy pasowej) – system pozwalający na
znaczącą ochronę zasobów wodnych gleby i redukcję kosztów uprawy.
5.2. Siew buraka
Do siewu należy używać wyłącznie materiału siewnego kategorii: kwalifikowany lub
standard, oraz przechowywać do kontroli dowody zakupu nasion i etykiety.
5.2.1 Termin siewu
Siew buraka powinien się odbyć w momencie, gdy gleba na głębokości 5 cm osiągnie
temperaturę co najmniej 5°C. Siewy należy wykonywać, gdy gleba na głębokości 5 cm
nagrzana jest do temperatury nie niższej niż 5oC, przy średniej wilgotności. Należy dążyć do
wczesnego wykonania siewów, by maksymalnie wydłużyć okres wegetacji, a także zapewnić
roślinom odpowiednią ilość wody. Szybkie i równe wschody warunkują wysokie i dobre
plonowanie tej rośliny.
Termin siewu buraka zależy od warunków klimatycznych. Różni się on dla poszczególnych
rejonów uprawy. I tak, orientacyjny czas wykonania siewów dla:
Polski południowo-zachodniej – to ostatnia dekada marca i początek kwietnia,
Polski centralnej, wschodniej oraz północnego zachodu – to pierwsza połowa
kwietnia,
Polski północnej – druga połowa kwietnia.
Burak wysiewany jest siewnikami punktowymi. Siewy gęstsze (co 16 cm) stosuje się
na stanowiskach słabszych i gorzej przygotowanych, rzadsze (co 18-20 cm) na bardzo
dobrych. W związku z przystosowaniem maszyn do zbioru korzeni buraków, odległości
pomiędzy rzędami wynoszą 45 cm.
5.2.2. Norma siewu
Tabela 1. Normy wysiewu buraka (ilość jednostek siewnych /ha)
Gęstość siewu w cm Zapotrzebowanie nasion w jednostkach*
16 1,4
18 1,2
20 1,1
* jednostka siewna (j.s.) = 100 000 nasion