Płodozmian w IPR – rzepak ozimy

3.3. Przedplon Najistotniejszą cechą przedplonu rzepaku ozimego jest wczesny termin zbioru ponieważ tylko wystarczająco wcześnie zebrany przedplon umożliwia terminowe przygotowanie roli pod zasiew rzepaku ozimego. Przedplonami spełniającymi te wymagania są wczesne i średnio-wczesne grochy, bobowate wieloletnie (koniczyny, lucerny) i mieszanki koniczyn z trawami zaorane po pierwszym pokosie. Za dobre przedplony uznawane są także, uprawiane na glebach niezbyt lekkich, wczesne ziemniaki oraz ozime i jare mieszanki pastewne. Duży udział zbóż w strukturze zasiewów (ok. 70%) zmusza niestety do uprawy rzepaku po najgorszych przedplonach jakimi są zboża. Rośliny zbożowe są znacznie gorszymi przedplonami od strączkowych i ziemniaków, ponieważ korzenią się płytko i pozostawiają niewiele resztek pożniwnych. Ponadto przyczyniają się do zachwaszczenia uprawy następczej samosiewami, a ich długotrwała uprawa pogarsza strukturę i stan fitosanitarny gleby. Wśród zbóż najlepszą wartość przedplonową ma jęczmień ozimy, a następnie jęczmień jary i żyto ozime. Najgorszymi przedplonami są pszenżyto ozime i pszenica ozima. Po tych przedplonach pozostaje mało czasu na uprawę, co wymusza konieczność stosowania uproszczeń. W rejonach Polski północnej i północnowschodniej, gdzie żniwa przypadają późno a rzepak należy wysiać wcześnie, a także na glebach ciężkich do uprawy, takie następstwo należy wykluczyć. Pod uprawę rzepaku nie nadają się stanowiska po pszenicy jarej i owsie. Przedplony te zbyt późno schodzą z pola, a ponadto owies uprawiany jest na glebach zbyt lekkich pod uprawę rzepaku. Nadmierny udział rzepaku ozimego w zmianowaniu zwiększa liczebność szkodników (chowacz brukwiaczek, słodyszek rzepakowy, pryszczarek kapustnik, ślimaki) i nasilenie sprawców chorób (zgnilizna twardzikowa, sucha zgnilizna kapustnych, werticilioza, kiła kapusty). Ponadto sprzyja kompensacji uciążliwych chwastów, głównie rumianowatych, miotły zbożowej i przytuli czepnej, a także masowemu pojawianiu się samosiewów rzepaku. W warunkach zbyt dużego udziału rzepaku w zmianowaniu wzrasta również liczebność mątwika burakowego. Z tych względów przerwa w uprawie na tym samym polu musi wynosić co najmniej 4 lata, a maksymalny udział rzepaku w płodozmianie nie może przekraczać 25%. W przypadku wystąpienia kiły kapusty rzepak należy uprawiać po 7-9 latach. Wysiew odmian odpornych i tolerancyjnych na kiłę kapusty pozwala zachować 4-letnią przerwę w uprawie rzepaku.