Płodozmian w IPR – papryka

2.2. Wymagania klimatyczne, glebowe, stanowisko w zmianowaniu Papryka jest rośliną o dużych wymaganiach cieplnych. Temperatura w uprawie tego gatunku jest czynnikiem indukującym powstawanie pąków kwiatowych, kwitnienie oraz zawiązywanie i wykształcanie owoców. Zakres optymalnych temperatur obowiązujących dla papryki przez cały okres wegetacji w uprawie pod osłonami oraz w polu wynosi 18–32oC. Na etapie produkcji rozsady w fazie kiełkowania nasion papryka wymaga maksymalnej temperatury do 26oC. Po wschodach do czasu pikowania temperatura powinna wynosić w dzień słoneczny 18-20oC, pochmurny – 16-18oC, a w nocy około 16oC. Po pikowaniu od fazy wykształcania pierwszego liścia temperatura w dzień słoneczny powinna wynosić 22-25oC, pochmurny – 18-20oC, a w nocy około 18oC. W przypadku spadku temperatury poniżej 14oC wzrost roślin zostaje zahamowany. Optymalna temperatura w okresie wegetacji sprzyjająca zawiązywaniu owoców wynosi w dzień 21-27oC, a nocą 16-20oC. W temperaturze 27-35oC papryka kwitnie i wytwarza bardzo dużą liczbę kwiatów, jednakże obserwuje się opadanie kwiatów i zawiązków. Spadek temperatury, poniżej 10oC, przed kwitnieniem skutkuje tworzeniem się wielokomorowych, „pomidorowatych” i często beznasiennych owoców. Obniżenie temperatury nocą poniżej 15oC, w czasie zawiązywania owoców, powoduje powstawanie małych, cienkościennych i beznasiennych owoców, a poniżej 18oC – owoców nadmiernie wydłużonych z zaokrągloną dolną partią. Natomiast przy temperaturze 0oC rośliny papryki giną. Papryka jako roślina ciepłolubna, pochodząca ze strefy klimatu umiarkowanego, wykazuje również istotne wymagania względem temperatury podłoża/gleby. Przez okres trwania uprawy temperatura podłoża/gleby nie powinna spadać poniżej 20oC, ani wzrastać powyżej 35oC. Jeśli jest to możliwe należy ją utrzymywać na mniej więcej stałym poziomie, tak aby wahania dobowe były jak najmniejsze. Najlepiej, aby temperatura podłoża/gleby, w trakcie trwania uprawy była zbliżona do temperatury zewnętrznej powietrza. Przy spadku temperatury gleby/podłoża poniżej 14–15oC korzenie tracą zdolność prawidłowego pobierania wody i składników pokarmowych, występuje susza fizjologiczna – rośliny zrzucają kwiaty i zawiązki. Natomiast zbyt ciepłe podłoże uprawowe/zbyt nagrzana gleba z temperaturą powyżej 25oC, sprzyja pogorszeniu pobierania wapnia i skutkuje suchą zgnilizną wierzchołkową. Zapewnienie więc optymalnej temperatury podłoży/gleby na poziomie do 25oC, sprzyja lepszemu wzrostowi i rozwojowi roślin papryki. Uprawę gruntową papryki lepiej jest więc zakładać w cieplejszych regionach, na stanowiskach zacisznych, osłoniętych od zimnych wiatrów, na dobrze nagrzewających się glebach i terenach z wystawą południową. Polową uprawę papryki powinno prowadzić się na terenach ciepłych z dużą liczbą dni słonecznych w okresie wegetacji. Owoce papryki, w ciepłe i słoneczne lata wybarwiają się już pod koniec lipca. Jesienią, gdy wszystkie owoce są już wyrośnięte, wybarwianiu sprzyjają niskie poranne temperatury (ok. 8–10oC) i słoneczne ciepłe dni (ok. 20oC) oraz niewielka ilość opadów. Wymagania świetlne tego warzywa są również wysokie. Papryka jest rośliną o silnej reakcji fotoperiodycznej, u której zasadniczy wpływ na wczesność kwitnienia i zawiązywania owoców ma długość dostępnego światła w ciągu doby. Zazwyczaj w uprawie pod osłonami obserwuje się najintensywniejsze kwitnienie tych roślin w okresie wczesnej wiosny oraz jesieni, natomiast w uprawie polowej w drugiej połowie lata. Papryka to warzywo wymagające w fazie młodocianej, od rozłożenia liścieni do pojawienia się pierwszych pąków kwiatowych długości naświetlenia dobowego od 10 do 12 godzin. Przy późniejszym terminie produkcji rozsady, przede wszystkim do produkcji polowej, długość naświetlania dobowego należy regulować, poprzez jej przykrywanie. Krótki dzień sprzyja bowiem wzmocnieniu młodych roślin, jednakże przy dniu trwającym około 8 godzin rośliny papryki nie będą zawiązywać owoców. Na dalszych etapach rozwoju, w fazie kwitnienia i owocowania dzień powinien być dłuższy, jednakże optymalna długość dnia wynosi 14-15 godzin. Poza odpowiednią długością naświetlenia w ciągu doby do prawidłowego wzrostu i rozwoju w okresie wegetacji papryka wymaga intensywnego natężenia światła. Nawet przy słabym zacienieniu, np. na skutek zbytniego zagęszczenia, młode rośliny szybko wybiegają, a starsze słabo kwitną oraz źle zawiązują i wykształcają owoce. Optymalne dla tworzenia się kwiatów warunki świetlne istnieją wówczas, gdy natężenie światła w tym okresie (przez czas około 50 dni) wynosi 3000 do 4000 luksów przez 14-15 godzin dziennie. Szybszemu rozwojowi pierwszych owoców sprzyja szesnastogodzinny okres świetlny z natężeniem 5 tys. luksów. W uprawie pod osłonami od listopada do lutego rośliny odczuwać mogą niedobory światła. Aby więc w tym okresie uzyskać silną i krępą rozsadę, powinno się ją doświetlać (intensywnością światła o natężeniu 5-10 tys. luksów). Papryka jest gatunkiem o wysokich wymaganiach wodnych. W glebie/podłożu (w warstwie ok. 25 cm) powinna być utrzymywana stała wilgotność, zaspokajająca potrzeby wodne papryki. Zbyt wysoka wilgotność powoduje niedotlenienie korzeni oraz niekorzystne zmiany pH, natomiast niedobór wody odbija się ujemnie na wzroście i funkcjonowaniu rośliny. Dlatego wahania wilgotności podłoża/gleby niezależnie od fazy rozwoju, nie powinny być większe niż 10-15%. Optymalna zawartość wody przez 2-3 tygodnie po posadzeniu wynosi 60- 70% polowej pojemności wodnej (PPW), później stopniowo wzrasta i w okresie intensywnego zawiązywania owoców sięga 80%. W uprawie papryki istotnym zagadnieniem jest wilgotność względna powietrza. Parametr ten ma szczególne znaczenie w okresie kwitnienia i owocowania roślin papryki, gdzie powinien wynosić 70-80%. Przy wilgotności powietrza powyżej 95% obserwuje się intensywny wzrost wegetatywny roślin, owoce mają większą masę, jednakże jest ich mniej, gdyż część pąków kwiatowych opada. Natomiast zbyt niska wilgotność powietrza, poniżej 60%, zwiększa transpirację – przez co rośliny szybko więdną, zrzucają zawiązki kwiatowe, a także obserwuje się na owocach występowanie suchej zgnilizny wierzchołkowej. Papryka jest gatunkiem wymagającym w uprawie gruntowej gleb żyznych, zasobnych w próchnicę, przewiewnych, będących w dobrej kulturze, zaliczanych do klasy II i III, o bardzo dobrych i uregulowanych warunkach powietrzno-wodnych. Na stanowiskach słabszych możliwa jest uprawa, ale pod warunkiem, że będzie zastosowany system fertygacji, dostarczający wszystkich składników mineralnych niezbędnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin. Jeśli uprawa papryki ma być zakładana pod osłonami może być prowadzona m.in. w substratach organicznych, np. w torfie czy słomie, jak i w podłożach inertnych, tj. wełnie mineralnej. Przy wyborze podłoży do uprawy pod osłonami ważna jest znajomość ich właściwości fizycznych (tj. gęstości objętościowej, porowatości, pojemności wodnej, zdolności retencyjnej, wilgotności, plastyczności) ułatwiająca ustalenie programu nawożenia uprawy. Papryka jest rośliną nie reagującą specjalnie na roślinę poprzedzającą, jednakże w zmianowaniu nie należy jej uprawiać po sobie i innych roślinach z rodziny psiankowatych (Solanaceae) oraz dyniowatych (Cucurbitaceae), na tym samym polu częściej niż co 4 lata. Nie wskazane są krótsze przerwy w uprawie ze względu na możliwość występowania tych samych patogenów odglebowych oraz prawdopodobieństwo zagrożenia przez grzyby z rodzaju Fusarium i Verticilium, powodujące choroby naczyniowe roślin. Stanowiska pod plantację papryki nie należy lokalizować również na polach po łąkach i wysokich trawach, gdyż pozostawiają sprzyjające warunki do występowania drutowców, uszkadzających korzenie roślin. Dobrym przedplonem są warzywa kapustne, cebulowe, a także rośliny z rodziny bobowatych czy zboża. W płodozmianie ważne jest również uwzględnianie stosowania poplonów, międzyplonów i wsiewek z mieszanek wielogatunkowych zwłaszcza o właściwościach fitosanitarnych (tj, gorczyca, facelia), korzystnie wpływających na glebę i stwarzających dobre warunki do rozwoju wielu pożytecznych mikroorganizmów glebowych, zmniejszając tym samym możliwość zagrożenia chorobami objawiającymi się więdnięciem roślin. Wysoko wyspecjalizowane gospodarstwa produkujące paprykę w gruncie pod osłonami nie mają możliwości stosowania następstwa roślin czy pełnowymiarowego zmianowania, z uwagi na fakt rynkowego uwarunkowania produkcji, nie przyzwalającej na dywersyfikacje – strategię biznesową asortymentu przy zachowaniu efektywności ekonomicznej produkcji. Istnieje jednak możliwość okresowego/rocznego wyłączenia najbardziej zakażonych przez patogeny chorobowe obiektów z uprawy i wykonanie zabiegów polepszających stan fitosanitarny gleby poprzez odkażanie, wapnowanie czy wprowadzenie poplonów, międzyplonów czy wsiewek z mieszanek wielogatunkowych o właściwościach fitosanitarnych. W gospodarstwach wyposażonych przykładowo w 20 tuneli standardowych, o łącznej powierzchni ok. 0,5 hektara, zaleca się stosowanie przedplonów – nie dłużej jednak niż do połowy kwietnia. Natomiast w tunelach o konstrukcjach ruchomych tj. tunele igołomskie oraz w tunelach drewnianych przed pierwszym rokiem uprawy papryki jako rośliny poprzedzające najlepiej wprowadzać warzywa strączkowe, kapustne i cebulowe oraz wszystkie rośliny na nawozy zielone, za wyjątkiem wieloletnich traw. Bezpośrednim przedplonem w kolejnych latach może być rzodkiewka, sałata, wczesna marchew lub buraki na botwinę i inne warzywa zbierane nie dłużej niż do połowy kwietnia.