Płodozmian w IPR – kapusta głowiasta

1.2. WYBÓR STANOWISKA ORAZ PRZEDPLONY I ZMIANOWANIE Najkorzystniejsze do uprawy kapusty są rejony o obfitych opadach i dużej wilgotności powietrza (rejony nadmorskie i podgórskie). Minimalna ilość opadów w ciągu roku powinna wynosić 600 mm. Plantacje kapusty wczesnej powinny być prowadzone w rejonach, w których warunki klimatyczne sprzyjające uprawie nastają wcześnie wiosną oraz zlokalizowane są na glebach lżejszych, szybciej nagrzewających się. Unikać należy terenów obniżonych, z zastoiskami mrozowymi. Uprawę odmian późniejszych można prowadzić na glebach cięższych. Kapusta wymaga stanowisk dobrze oświetlonych. Najbardziej wrażliwa na brak światła jest w fazie rozsady, ale również nie powinna być sadzona w miejscach zacienionych. Pola pod uprawę kapusty muszą być wolne od kiły kapusty. Wskazane jest sąsiedztwo zbiorników wodnych lub ujęć wody, umożliwiających nawadnianie w okresach suszy. Plantacji nie należy zakładać w bezpośrednim sąsiedztwie upraw roślin długo kwitnących (koniczyny, lucerna, rzepak), które kolorem i nektarem przyciągają wiele szkodników (paciornica, piętnówka, śmietka, pchełka). Nie lokalizować plantacji kapusty w bezpośrednim sąsiedztwie rzepaku ozimego i jarego, ze względu na zwiększone zagrożenie wystąpieniem chorób (czerń krzyżowych) i szkodników (śmietka kapuściana, mączlik warzywny, piętnówka kapustnica). Zła lokalizacja może prowadzić do zwiększonych nakładów pracy i środków, oraz wymagać intensywniejszego nawożenia lub ochrony roślin. Uprawa kapusty w systemie integrowanym musi być prowadzona w płodozmianie, przez który rozumie się zaplanowany na kilka lub wiele lat odpowiedni dobór i następstwo roślin dla określonego obszaru gospodarstwa, uwzględniający kierunki prowadzonej produkcji. Dobrze ułożony płodozmian przyczynia się do podniesienia żyzności i biologicznej aktywności gleby oraz zapewnia kapuście i innym roślinom stosowanym w zmianowaniu odpowiednie stanowisko pod względem nawozowym i fitosanitarnym. W prawidłowo zaplanowanym płodozmianie udział roślin motylkowatych powinien wynosić 25–30%, zbożowych nie powinien przekraczać 50%, a okopowych i warzyw łącznie 25–30%. Podstawową zasadą płodozmianu jest unikanie uprawy bezpośrednio po sobie roślin spokrewnionych lub atakowanych przez te same choroby i szkodniki. Kapusty i innych kapustowatych, a także rzepowatych nie uprawiać na tym samym polu częściej, niż co 4 lata. Nie uprawiać kapusty po roślinach takich jak: warzywa kapustne, chrzan, rzepak, rzepik, szpinak, gorczyca. Zapobiega to wystąpieniu i rozprzestrzenianiu się kiły kapusty, jednej z najgroźniejszych chorób kapusty. Unikać należy też uprawy po burakach, fasoli i szpinaku, ze względu na ryzyko wystąpienia i rozprzestrzeniania się nicieni, głównie mątwika burakowego. Zestawienie gatunków jako przedplonu korzystnego i niekorzystnego dla kapusty oraz gatunków uprawianych następczo, dla których kapusta jest dobrym lub złym przedplonem podano poniżej. Wpływ Gatunki jako przedplon dla kapusty Kapusta jako przedplon dla gatunków przedplonu Korzystny Pszenica, owies, żyto z wsiewką, Zboża, ziemniaki, cebula, bób, marchew, ziemniaki, gryka, koniczyna lub ogórek, pomidor, por, seler, sałata, lucerna (jedno lub dwuletnie), skorzonera, cebula, marchew, ogórek, pomidor, por, seler, cykoria sałatowa, bób, groch, skorzonera Niekorzystny Wszystkie kapusty, kalafior, brokuł, Buraki (wszystkie), cykoria sałatowa, brukselka, jarmuż, kalarepa, rzepa, groch, fasola, wszystkie warzywa rzodkiew, rzodkiewka, chrzan, rzepak kapustne (kapusty, kalafior, brokuł, jary i ozimy, rzepik, brukiew, gorczyca, brukselka, jarmuż, kalarepa oraz rzepa, buraki (wszystkie), szpinak, fasola rzodkiew, rzodkiewka, chrzan, rzepak jary i ozimy, rzepik, brukiew, gorczyca, kapusty pastewne, szpinak Bardzo wysokie wymagania pokarmowe kapusty, zwłaszcza dotyczące azotu, sprawiają, że bardzo ważny jest dobór przedplonu pod względem jego wartości nawozowej. Dobrymi przedplonami, wnoszącymi spore ilości azotu wiązanego z powietrza, są wieloletnie rośliny bobowate w mieszankach z trawami, przyorywane po 1 lub 2 latach uprawy. Starsze uprawy tych roślin (3-letnie i starsze) lub wieloletnie ugory są niekorzystne ze względu na nagromadzanie się w glebie szkodników (larwy rolnic, drutowców, leni). Kapusta ma głęboki system korzeniowy, dzięki czemu może wykorzystywać składniki pokarmowe znajdujące się głębiej w profilu glebowym (do około 90 cm). W płodozmianie wskazane jest umieszczanie kapusty po roślinach korzeniących się płycej, np. cebula, ogórek, por, seler. Kapusta, zwłaszcza późna, nie powinna być uprawiana po roślinach silnie wyczerpujących glebę ze składników pokarmowych. Bardzo ważną zasadą jest częste stosowanie poplonów, międzyplonów i wsiewek, najlepiej z mieszanek wielogatunkowych, korzystnie wpływających na glebę i stwarzających dobre warunki do rozwoju wielu organizmów zwierzęcych. Dla zaplanowanego płodozmianu powinno się przeprowadzić bilans substancji organicznej. W całym cyklu płodozmianu ilość substancji organicznej powinna wzrosnąć lub pozostać na tym samym poziomie. Jeśli jej wartość obniża się należy zmienić niektóre rośliny w płodozmianie. Do roślin zubożających glebę w substancję organiczną należą okopowe, warzywa (oprócz strączkowych), a do roślin wzbogacających bobowate, ich mieszanki oraz trawy. Dla poszczególnych grup roślin przyjęto odpowiednie współczynniki degradacji lub reprodukcji substancji organicznej w glebie, z sumowania których uzyskuje się ostateczny bilans substancji organicznej w płodozmianie. Uwzględnia się też nawozy naturalne i organiczne, które mają współczynnik dodatni, wynoszący dla 10 t: obornika (+ 0,70), gnojowicy (+0,28), słomy (+1,80). Współczynniki dla poszczególnych upraw, dla gleb średnich, wynoszą: okopowe i warzywa (-1,40), kukurydza (- 1,15), zboża, oleiste (-0,53), strączkowe, w tym warzywa (+0,35), trawy w polu (+1,05), bobowate, mieszanki (+1,96).

4. Uprawa roślin przedplonowych, naturalnie przyśpieszających zanikanie zarodników przetrwalnikowych P. brassicae: por, pomidory, fasola, ogórki, owies, gryka, rośliny aromatyczne (mięta), roczne utrzymywanie gleby w czarnym ugorze.