Płodozmian w IPR – burak ćwikłowy

3. Stanowisko i zmianowanie Burak ćwikłowy jest rośliną klimatu umiarkowanego i najlepiej rośnie w temperaturze 15-18°C. Jest także mało wymagający co do rodzaju gleby. Może być uprawiany na terenie całego kraju. Dobrze rośnie na większości typów gleb występujących w Polsce, ale najbardziej odpowiednie są średniozwięzłe gleby piaszczysto-gliniaste i gliniaste, a także gleby bogate w próchnicę, jak: czarnoziemy, czarne ziemie, mady średnie i lessy. Nie nadają się gleby bardzo ciężkie, podmokłe i kwaśne. Z uwagi na silnie rozwinięty i głęboko sięgający system korzeniowy posiada umiarkowane wymagania wodne. Krótkotrwałe okresy suszy znosi lepiej niż inne warzywa korzeniowe. Jest jednak warzywem o dużej skłonności do gromadzenia azotanów i z tego względu najlepiej jest go uprawiać w drugim lub trzecim roku po oborniku. Wykazuje także dużą skłonność do kumulacji metali ciężkich, a zwłaszcza kadmu i ołowiu. Nie należy więc lokalizować plantacji buraka na terenach o podwyższonej ich zawartości. Gleby, które zawierają większe ilości tych pierwiastków nie nadają się pod uprawę buraków ćwikłowych. W integrowanej produkcji buraków ćwikłowych, ze względów fitosanitarnych, aby nie dopuścić do rozwoju i rozprzestrzeniania groźnych szkodników i chorób (zwłaszcza mątwika burakowego i parcha zwykłego), nie należy uprawiać buraków ćwikłowych po sobie i innych gatunkach buraków (m.in. b. cukrowym, b. pastewnym) oraz po szpinaku, na tym samym polu częściej niż co 4 lata. Nieodpowiednimi dla buraków ćwikłowych są także stanowiska w czteroletnim płodozmianie po roślinach kapustowatych (m.in. kapusta, kalafior), rdestowatych (m.in. rabarbar), selerowatych (m.in. marchew, pietruszka, pasternak, seler) i ziemniakach. Dobrymi przedplonami są natomiast zboża oraz rośliny bobowate, dyniowate, czosnkowate i astrowate. Wykaz roślin zalecanych i nie zalecanych jako przedplon dla buraka zestawiono w tabeli 1. W uprawie poplonowej, kiedy burak wysiewa się w pierwszej połowie lipca, dobrym przedplonem dla tego warzywa jest groch na zielono, sałata, cebula ozima lub z dymki, a na glebach wolnych od parcha, także wczesne ziemniaki. Gorczyca i rzodkiew oleista podobnie jak inne kapustowate są porażane przez mątwika i w zasadzie nie nadają się jako przedplon dla buraka. Wyjątek stanowią odmiany gorczycy Maxi i Metex oraz rzodkwi oleistej odmiany Pegletta, Resal i Adagio. Odmiany te są odporne na mątwika i bardzo przydatne w zwalczaniu tego szkodnika. Wydzieliny korzeni wspomnianych odmian prowokują larwy mątwika do opuszczenia cyst i z braku żywiciela giną. Uprawa poplonowa tych odmian może ograniczyć populację mątwika o około 50%, a w siewie na nasiona nawet do 70%. Tabela 1. Rośliny zalecane i nie zalecane jako przedplon dla buraka ćwikłowego Rośliny zalecane Rośliny nie zalecane - zboża - buraki cukrowe i pastewne - kukurydza - szpinak - koniczyna, lucerna - kapusta, kalafior, brokuł - cebula, por - rzepak, rzepik - ogórek - rzodkiew, rzodkiewka - pomidor - gorczyca - sałata - rabarbar - groch, wyka, peluszka - marchew - bób, bobik - pietruszka - facelia - ziemniak - gorczyca - tylko odmiany Maxi i Metex - rzodkiew oleista – tylko odmiany Pegletta, Adagio, Resal