Monitoring w IPR – por

7.2. Metody monitorowania szkodników w uprawie pora Prawidłowy monitoring, przeprowadzany we właściwym terminie, z odpowiednią częstotliwością i z zastosowaniem zalecanych dla danego szkodnika metod, odgrywa kluczową rolę w integrowanej produkcji roślin, gdyż umożliwia wczesną identyfikację szkodników zagrażających uprawom i ocenę zagrożenia z ich strony. Daje to podstawę do przeprowadzenia zabiegów w najwłaściwszym terminie, zanim szkodnik opanuje plantację i wyrządzi istotne straty. Wśród metod mających zastosowanie w monitoringu szkodników pora podstawę stanowi obserwacja, która może być uzupełniona o pomoce takie jak kolorowe tablice lepowe czy pułapki z dyspenserami feromonów płciowych. Metoda wizualna polega na regularnych lustracjach roślin na plantacji, w poszukiwaniu szkodników (jaj, larw albo postaci dorosłych) lub powodowanych przez nie uszkodzeń. Warunkiem niezbędnym dla powodzenia tej metody monitoringu jest znajomość wyglądu szkodnika, przybliżonego terminu jego występowania w uprawie, cyklu rozwojowego (dzięki temu wiadomo, gdzie i których form rozwojowych szkodnika należy szukać) oraz rodzaju powodowanych przez niego uszkodzeń roślin. Metoda wizualna znajduje zastosowanie dla monitoringu wszystkich najważniejszych szkodników pora, w tym wciornastka tytoniowca, wgryzki szczypiorki, miniarki porówki oraz rolnic. Pomocą w lustracjach roślin mogą być lupa o 10-krotnym powiększeniu lub binokular, które ułatwiają dostrzeżenie drobnych owadów na powierzchni roślin, przede wszystkim larw i dorosłych samic wciornastka tytoniowca. W przypadku szkodników, których cykl rozwojowy związany jest ze środowiskiem glebowym (rolnic i pędraków) obserwacja może wymagać rozkopania gleby lub wykonania odkrywek i pobrania prób. Przesiewa się je następnie przez sita i zlicza obecne w nich szkodniki. Larwy bytujące w glebie widoczne są także podczas wykonywania uprawy gleby, np. orki. Precyzyjny monitoring lotu niektórych motyli umożliwiają pułapki feromonowe. Obecnie dostępne są dyspensery feromonów płciowych dla wgryzki szczypiorki oraz rolnic — zbożówki, czopówki, gwoździówki i panewki. Pułapki te należy przeglądać przynajmniej raz w tygodniu i zliczać odłowione do nich samce. W przypadku wciornastka tytoniowca zastosowanie mają z kolei żółte lub niebieskie tablice lepowe, które umieszcza się ponad roślinami. Kolor niebieski jest skuteczniejszy w odłowie wciornastków, ponadto przywabia mniejszą liczbę owadów innych niż docelowe, w tym owadów pożytecznych. Należy jednak pamiętać, że na tablice lepowe odławiają się głównie zdolne do lotu owady dorosłe wciornastków. Tabela 2. Progi zagrożenia dla najważniejszych szkodników występujących na plantacjach pora Gatunek szkodnika Próg zagrożenia * Termin lustracji Stadium szkodliwe i zwalczania Wciornastek Od 6 do 10 osobników Czerwiec, lipiec Owady dorosłe, larwy tytoniowiec na 1 roślinie Wgryzka szczypiorka Od 2 do 5 wgryzów Czerwiec Gąsienice (okienek) na liściach 10 kolejnych roślin Miniarka porówka Stwierdzenie średnio Lipiec, sierpień Larwy 8-10 punktów nakłucia liści przez samice na 1 m2 uprawy Rolnice 4 gąsienice na 1 m2 Marzec-wrzesień Gąsienice uprawy Larwy chrząszczy 5 pędraków na 1 m2 Marzec-wrzesień Larwy z rodziny uprawy do głębokości poświętnikowatych — 20 cm pędraki * Progi zagrożenia wg Szwejdy (2015)