Płodozmian w IPR – cukinia

2.1. Stanowisko, płodozmian, warunki produkcji Cukinia, kabaczek i patison najlepiej rosną na glebach żyznych, próchnicznych, strukturalnych, szybko nagrzewających się, o dobrych stosunkach powietrzno-wodnych, dobrze utrzymujących wilgotność (80-90%), najlepiej o niegłębokim poziomie wody gruntowej (80-90 cm). Odczyn gleby powinien być zbliżony do obojętnego (powinien się zawierać w zakresie pH 6,0-7,2). Do uprawy cukinii, kabaczka i patisona najlepsze są stanowiska nasłonecznione i osłonięte od wiatru. Bardzo korzystnie reagują na uprawę z pasami ochronnymi ze słonecznika, kukurydzy lub zbóż. Pasy ochronne zapewniają roślinom odpowiedni mikroklimat i chronią od wiatru. Wymagane jest przestrzeganie płodozmianu - należy nie uprawiać cukinii, kabaczka i patisona po roślinach dyniowatych i psiankowatych na tym samym polu częściej niż co 4 lata, ponieważ podlegają one tym samym chorobom i szkodnikom. Cukinia, kabaczek i patison nie mają specjalnych wymagań co do rośliny poprzedzającej uprawę. W każdym płodozmianie powinny znaleźć się rośliny bobowate, które wzbogacają glebę w azot. Mogą to być takie warzywa jak np. fasola, groch, bób lub rośliny użytkowane rolniczo: ciecierzyca, groch, lucerna, łubin, koniczyna, wyka, seradela – w czystym siewie lub w mieszankach z trawami (tabele 1 i 2). Dobrym przedplonem są również zboża, po których należy zastosować nawożenie organiczne: obornik lub kompost, ze względu na wysokie wymagania pokarmowe cukinii, kabaczka i patisona. Z roślin warzywnych mogą być uprawiane po: burakach, grochu, pomidorze, porze, rzodkiewce, skorzonerze. Przykłady następstwa roślin z wykorzystaniem gatunków warzywnych przedstawia tabela 2. Cukinia, kabaczek i patison pozostawiają glebę w dobrej strukturze i wolną od chwastów, dlatego są dobrym przedplonem dla wszystkich warzyw. Tabela 1. Przykładowe następstwa roślin w płodozmianie wieloletnim uwzględniającym cukinię, kabaczka i patisona Rok Roślina 1 bobowate (np. koniczyna z trawami) 2 cukinia, kabaczek, patison 3 cebula 4 zboża (z wsiewką koniczyny) Tabela 2. Gatunki warzyw do uprawy jako przedplon i poplon dla roślin dyniowatych Roślina przedplon warzywa wczesne i krótkoterminowe: korzeniowe „pęczkowe” (marchew, (schodzący z pola najpóźniej do pietruszka, seler), kalarepa, kapusta pekińska, sałata, rzodkiewka, szpinak połowy czerwca) ozimy plon główny cukinia, kabaczek, patison poplon szpinak ozimy, rzodkiewka, sałata (wchodzący na pole we wrześniu) Cukinii, kabaczka i patisona nie należy uprawiać po sobie, innych dyniowatych i psiankowatych ze względu na możliwość infekcji przez te same patogeny. 4-letni płodozmian eliminuje lub znacząco ogranicza patogeny chorobotwórcze zagrażające cukinii, kabaczkowi i patisonowi. Przyspieszona uprawa pod osłonami Możliwa jest również uprawa cukinii, kabaczków i patisonów pod różnego rodzaju okryciami. W polu można zastosować białą agrowłókninę wiosenną (17-20 g/m2), która chroni młode rośliny przed wiosennymi przymrozkami i utratą wody oraz przyspiesza wzrost i prawidłowy rozwój roślin, a także plonowanie o ok. 2 tygodnie. W ostatnim 20-leciu popularna stała się uprawa cukinii w nieogrzewanych tunelach foliowych (można w ten sposób również uprawiać kabaczka i patisona). Pozwala to uzyskać jeszcze wcześniejszy i wyższy plon. Do uprawy w tunelach najlepiej wybierać odmiany dedykowane do tego typu produkcji, charakteryzujące się zwartym, krzaczastym pokrojem roślin, obfitym wiązaniem i dobrym plonowaniem, oraz odpornością na choroby. Rozsadę przygotowujemy tak, jak do uprawy w polu, tylko o miesiąc wcześniej - na początku marca. Po 4 tygodniach gotową rozsadę wysadza się do gruntu tunelu w rozstawie 70-80 cm. Dobrze jest powierzchnię gruntu przed sadzeniem rozsady wyściółkować. Powszechnie stosowaną czarną agrowłókninę można zastąpić biodegradowalną folią lub włókniną, które utrzymują odpowiednią wilgotność i temperaturę gleby oraz zabezpieczają przed zachwaszczeniem. Rozsadę sadzi się w uprzednio nacięte otwory. Optymalne warunki wzrostu roślin w tunelu to: temperatura w dzień 24°C i 18°C w nocy, oraz wilgotność powietrza 60-70%. Bardzo ważne jest systematyczne nawadnianie i wietrzenie zwłaszcza w ciepłe, słoneczne dni, gdyż przy zbyt wysokiej temperaturze rośliny zrzucają zawiązki. Aby zapewnić roślinom prawidłowe zapylanie kwiatów do tunelu warto wstawić ulik z trzmielami, ale rolę zapylaczy spełniają również mrówki. Pierwsze owoce cukinii, kabaczka i patisona możemy otrzymać już w maju.