Materiał siewny i odmiany w IPR – pomidor gruntowy

I. PRZYGOTOWANIE STANOWISKA I ZAKŁADANIE PLANTACJI Wymagania klimatyczne i glebowe Pomidor jest rośliną o wysokich wymaganiach cieplnych, wrażliwą na chłody (temperatura w zakresie 0-5ºC) i przymrozki. Przy spadku temperatury poniżej 0ºC rośliny giną. Optymalna temperatura wzrostu dla pomidora mieści się w granicach 18- 25°C w dzień i 16-18ºC w nocy. Dokładna wartość optymalnej temperatury zależy od fazy rozwojowej rośliny i intensywności światła. Temperatura powyżej 30ºC i poniżej 10- 12ºC stanowi tzw. maksimum i minimum rozwojowe. W związku z wymaganiami cieplnymi ważna jest długość okresu bezmroźnego, która powinna wynosić co najmniej 4 miesiące. Uprawy towarowe pomidora powinny być lokalizowane w rejonach, w których przymrozki wiosenne nie występują później niż 15-20 maja, a jesienne przed początkiem października. Dobremu wzrostowi roślin sprzyja niska wilgotność względna powietrza (około 60%) i dlatego najlepsze plony uzyskuje się w lata ciepłe i suche. Pomidor jest rośliną światłolubną. Im większe natężenie światła, tym wzrost jest bardziej intensywny. Plantacje powinny być zatem lokalizowane w najkorzystniejszych rejonach, obejmujących pas środkowej Polski, rejon wrocławski i sandomiersko-lubelski. Pomidor ze względu na dość silnie rozwinięty system korzeniowy zaliczany jest do roślin o średnich wymaganiach wodnych. Zwłaszcza odmiany wysokie, jak również odmiany karłowe uprawiane z siewu wprost do gruntu, są stosunkowo odporne na suszę. Bardziej wrażliwe na niedobór wody są odmiany karłowe uprawiane z rozsady, co jest spowodowane deformacją systemu korzeniowego w czasie jej produkcji. Wymagania wodne pomidora są zróżnicowane w poszczególnych fazach wzrostu. Do fazy kwitnienia i wiązania owoców jak również w okresie dojrzewania owoców wymagania wodne są umiarkowane. Największe potrzeby wodne występują w fazie kwitnienia, wiązania i przyrostu owoców. Pomidor nie ma zbyt dużych wymagań, co do gleby. W zasadzie może być uprawiany na glebie każdego rodzaju, zasobnej w składniki pokarmowe, żyznej, niezbyt ciężkiej i zlewnej, będącej w dobrej kulturze, przepuszczalnej i łatwo podsiąkającej. Pomidor dobrze rośnie na glebach ciepłych, w których temperatura utrzymuje się na poziomie 18-22°C. W niższych temperaturach, pomidor słabiej pobiera wodę i składniki pokarmowe. Pomidory bardzo dobrze udają się na lessach, madach nadrzecznych a także na przepuszczalnych czarnoziemach i zmineralizowanych glebach torfowych. Uprawiany na czarnych ziemiach i torfach później zaczyna owocowanie i jest bardziej narażony na przymrozki, na lżejszych natomiast owocuje wcześniej, a rośliny są odporniejsze na choroby. Każdy typ gleby wymaga jednak innego podejścia do uprawy i stwarza odrębne problemy. Produkcja na glebach lekkich, łatwo przesychających wymaga bardziej zagęszczonych nasadzeń, dodatkowego nawadniania oraz stosowania nawożenia w kilku dawkach. Na glebach ciężkich zaleca się stosować większą rozstawę roślin lub ich cięcie oraz bardziej intensywną ochronę. Do uprawy pomidorów nie nadają się gleby zlewne, o wysokim poziomie wód gruntowych, które cechuje niska temperatura i późne nagrzewanie się wiosną. Pomidor nie jest wrażliwy na lekkie zakwaszenie gleby, jej optymalny odczyn wynosi pH 5,5-6,5. Należy jednak pamiętać, że gleby kwaśne mają gorszą strukturę, niższą zawartość wapnia i mniejszą dostępność dla roślin fosforu, magnezu i molibdenu. Niedobór wapnia w podłożu sprzyja ponadto występowaniu choroby fizjologicznej – suchej zgnilizny owoców i sprawia, że owoce są miękkie. Niedobór wody w glebie przyczynia się również do zakłócenia pobierania i transportu wapnia przez rośliny. Stanowisko w zmianowaniu Jedną z podstaw integrowanej produkcji roślin jest uprawa roślin w płodozmianie. Dobrze ułożony płodozmian stwarza warunki do ograniczenia zachwaszczenia oraz występowania chorób i szkodników. Na glebach lżejszych powinien obejmować 3 lub 4 gatunki, a na glebach cięższych 4 albo 5 gatunków. Przyjmuje się, że udział roślin bobowatych powinien wynosić 25–30%, zbożowych nie powinien przekraczać 50%, a okopowych i warzyw łącznie 25–30% (oprócz warzyw bobowatych). Nie należy uprawiać pomidorów po roślinach takich jak: papryka, oberżyna, ziemniak i tytoń, a na tym samym polu częściej niż co 3 lata. Unikać należy również bliskiego sąsiedztwa uprawy ziemniaków i pomidorów, ze względu na możliwość przenoszenia się chorób i szkodników z jednej plantacji na drugą. Niekorzystne jest również lokalizowanie uprawy obok pola, na którym w poprzednim roku rosły ziemniaki, gdyż młode, świeżo posadzone pomidory mogą być atakowane przez chrząszcze stonki wychodzące wiosną z ziemi. Dobrymi przedplonami dla pomidora, podobnie jak dla większości warzyw, są zboża oraz roczne i dwuletnie rośliny bobowate i ich mieszanki ze zbożami, koniczyna z trawami, groch, fasola, cebula, ogórek, wczesne warzywa kapustne, seler i burak. Niezbyt dobrym stanowiskiem dla pomidora są wieloletnie rośliny bobowate, z uwagi na zwiększoną obecność szkodników wielożernych (rolnice, drutowce). Zasadą przy układaniu płodozmianu powinno być unikanie bezpośredniej uprawy po sobie gatunków o takich samych wymaganiach pokarmowych, gdyż może to przyczynić się do jednostronnego wyczerpania określonych składników. Racjonalne wykorzystanie składników z gleby związane jest z głębokością korzenienia się poszczególnych gatunków roślin. Pomidor wysokorosnący korzeni się głęboko, dlatego w płodozmianie powinien następować po roślinach o płytszym systemie korzeniowym (ogórek, seler, cebula), natomiast pomidory karłowe lepiej jest uprawiać po roślinach głębiej korzeniących się (bobowate, kapustne, burak). Ważnym zadaniem odpowiedniego następstwa roślin jest ciągłe podnoszenie i utrzymywanie żyzności gleb, poprawa ich struktury oraz zapobieganie nadmiernej mineralizacji i degradacji. Z tego względu duże znaczenie ma stosowanie jak najczęściej nawożenia organicznego we wszelkiej możliwej formie, tj. obornika i innych nawozów naturalnych, kompostów, słomy oraz nawozów zielonych. Należy dążyć do maksymalnego okrycia gleby roślinnością w ciągu całego roku (także zimą), poprzez uprawę poplonów, międzyplonów lub ściółkowanie gleby, co sprzyja zachowaniu jej struktury. Uprawa roli Pole pod uprawę pomidora należy przygotować bardzo starannie, ale ilość zabiegów uprawowych należy ograniczyć do niezbędnego minimum. Zbyt częste wykonywanie uprawek mechanicznych doprowadza do szybkiej mineralizacji próchnicy glebowej i materii organicznej, sprzyja przesuszaniu gleb i ich erozji. Rodzaj wykonywanych uprawek musi być dostosowany do konkretnych potrzeb. W miarę możliwości należy również starać się używać narzędzi zagregowanych, aby ograniczyć ilość przejazdów ciągnikiem. Podstawowym i obowiązkowym w IP zabiegiem, który należy potwierdzić zapisem w Notatniku Integrowanej Produkcji, jest wykonanie orki zimowej w okresie jesiennym. Przed sadzeniem lub siewem pomidora można również wykonać orkę wiosenną, np. kiedy międzyplonowo uprawiane są rośliny na zielony nawóz. Pamiętać jednak należy, że orka wiosenna przyczynia się do przesuszenia gleby i w zasadzie powinna być wykonywana jedynie w gospodarstwach, w których istnieje możliwość nawadniania. Inne uprawki wiosenne, takie jak włókowanie, bronowanie czy kultywatorowanie mają na celu ograniczenie strat wody w wyniku parowania, niszczenie chwastów oraz mieszanie z glebą nawozów mineralnych. Co kilka lat wskazane jest głębsze spulchnienie gleby, np. przy użyciu głębosza, w celu niedopuszczenie do wytworzenia się lub w celu likwidacji tzw. podeszwy płużnej, czyli nadmiernego zagęszczenia gleby na pewnej głębokości, przez co staje się ona słabo przepuszczalna dla wody. Podeszwa płużna może się tworzyć w przypadku ciągłego wykonywania orki na jednakową głębokość. Jeżeli istnieje taka możliwość, co kilka lat wskazane jest również wykonanie orki w poprzek pola, co także przyczynia się do likwidacji nadmiernego ubicia gleby w miejscu, w którym znajduje się lemiesz pługa podczas orki. Do ostatecznego przygotowania pola pod sadzenie lub siew najczęściej wykorzystywane są agregaty uprawowe, składające się zwykle z kultywatora i wału strunowego. Należy jednak pamiętać, że rodzaj maszyn wykorzystywanych do przygotowania pola powinien być dostosowany do typu i zwięzłości gleby. Zabiegi uprawowe powinny być wykonywane przy optymalnej wilgotności gleby. Nie należy wykonywać uprawek w warunkach nadmiernego uwilgotnienia gleby, gdyż może to doprowadzić do zniszczenia jej struktury i zbrylenia. Również wykonywanie uprawek w warunkach suszy nie jest wskazane, gdyż powoduje nadmierne rozpylenie i przesuszenie gleby, co prowadzi do jej szybkiej degradacji. Dobór odmian W integrowanej produkcji roślin należy dążyć do ograniczenia stosowania środków ochrony roślin i nawozów. Z tego względu należy wybierać odmiany, które wykazują tolerancję lub odporność na najczęściej spotykane choroby grzybowe (zaraza ziemniaczana, szara pleśń), bakteryjne (bakteriozy) i wirusowe (wirus mozaiki tytoniu) (tabela 1.). Odmiany do integrowanej produkcji roślin powinny wykazywać również tolerancję na niesprzyjające warunki atmosferyczne. Tolerancja na niesprzyjające warunki atmosferyczne i choroby związana jest często z innymi cechami odmianowymi takimi jak wczesność, siła wzrostu, pokrój rośliny, ale też innymi cechami związanymi na przykład z kwitnieniem, czy dojrzewaniem owoców (tabela 2). U pomidora wyróżnia się odmiany bardzo wczesne, wczesne, średnio wczesne, średniopóźne i późne. Z odmian bardzo wczesnych pierwsze owoce można zbierać po 50-60 dniach od posadzenia. Zbiory u odmian najpóźniejszych rozpoczynają się nawet po 80-90 dniach od posadzenia. Im wcześniejsza jest odmiana, tym mniejsze istnieje prawdopodobieństwo porażenia przez zarazę ziemniaczaną i większe możliwości ograniczenia ilości stosowanych środków ochrony roślin. Dlatego do produkcji integrowanej polecane są odmiany bardzo wczesne i wczesne, w mniejszym stopniu odmiany średniowczesne, a najmniej przydatne są odmiany średniopóźne i późne. Ze względu na wysokość roślin odmiany pomidora gruntowego dzieli się na karłowe (do 60 cm) i wysokie (powyżej 60 cm). Odmiany karłowe zwane są też samokończącymi, gdyż wzrost ich ograniczony jest genetycznie. Po wytworzeniu 2-4 gron łodyga kończy się kwiatostanem. U odmian wysokich wzrost roślin ograniczony jest jedynie warunkami uprawy. Ze względu na sztywność łodygi, karłowe odmiany pomidorów dzieli się na wiotkołodygowe i sztywnołodygowe. Odmiany sztywnołodygowe są wzniesione i zazwyczaj mniej porażane przez choroby grzybowe. Również owoce są narażone w mniejszym stopniu na gnicie, gdyż w większości utrzymywane są nad powierzchnią gleby. U odmian wiotkołodygowych pędy szybko uginają się pod ciężarem owoców i pokładają się na ziemi. Odmiany pomidorów wykorzystywane w integrowanej produkcji roślin powinny wykazywać tolerancję na niesprzyjające warunki atmosferyczne, zwłaszcza w początkowym okresie po wysiewie, czy sadzeniu rozsady na pole. Ważna jest również tolerancja na niskie temperatury w czasie kwitnienia i zawiązywania owoców. U niektórych odmian spotyka się częściowo partenokarpię, czyli tworzenie kwiatów bez zapylenia. Odmiany takie zazwyczaj są bardziej tolerancyjne na niskie temperatury i mniej zawodne, dając wyższe plony. Przeciętna masa owoców wynosi 50-160 g. Największe owoce na roślinie wykształcają się na najniżej położonych gronach. Ważną cechą w produkcji integrowanej jest odporność owoców na pękanie. Pękanie owoców związane jest z wahaniami wilgotności gleby jak również z opóźnieniem zbioru. Odmiany odporne na pękanie są łatwiejsze do zbioru i mogą być uprawiane w gorszych warunkach, dając dobrej jakości plon. Liczba odmian pomidora oferowana na rynku z roku na rok jest coraz większa. Duża część produkcji pomidorów gruntowych przeznaczona jest do przetwórstwa. Przetwórnie preferują zazwyczaj odmiany charakteryzujące się wysoką zawartością suchej masy, ekstraktu i barwników. Ze względu na niezawodność uprawy oraz lepszą jakość owoców przetwórnie polecają odmiany odporne lub tolerancyjne na choroby i niesprzyjające warunki środowiska. Metody uprawy Uprawa z rozsady Uprawa pomidora z rozsady umożliwia skrócenie okresu wzrostu w polu nawet o 40 dni, w związku z czym dorastanie i dojrzewanie owoców przypada w okresie najcieplejszych miesięcy letnich. Rozsadę produkuje się w szklarniach i tunelach foliowych, w multiplatach (tacach wielokomórkowych). Wysokie odmiany pomidorów, szczególnie te sadzone wcześnie uprawia się niekiedy z rozsady doniczkowanej. Agrotechniczny termin sadzenia rozsady przypada w Polsce na drugą połowę maja, ale uzależniony jest głównie od przebiegu pogody w danym roku. W rejonach o sprzyjających warunkach można rozsadę sadzić wcześniej, zdarza się to już pod koniec kwietnia. Rozsadę na późniejsze zbiory można sadzić nawet na początku czerwca. Odmiany samokończące mają krzaczasty pokrój i ograniczoną siłę wzrostu, nie wymagają podpierania ani cięcia roślin. Rozsadę takich odmian, sadzi się w zagęszczeniu 25-30 tys. szt./ha, w zależności od pokroju roślin i ich siły wzrostu. Stosuje się uprawę rzędową lub pasowo-rzędową. Przy rzędowym sadzeniu rzędy roślin oddalone są od siebie o 70-90 cm, a rośliny w rzędzie sadzi się co 50-60 cm. W pasowo - rzędowym sposobie sadzenia pas stanowią 2 rzędy zbliżone do siebie na odległość 35-50 cm, a między pasami pozostawia się 1–1,2 m. W rzędzie sadzi się rośliny co 40- 60 cm. System ten ma wiele zalet. Uprawa w pasach umożliwia lepsze przewietrzanie roślin i łatwe ich obsychanie po opadach lub nawadnianiu, co poprawia warunki zdrowotne na plantacji. Zwiększona odległość między pasami umożliwia stosowanie do pielęgnacji mechanicznego sprzętu nawet dość późno w sezonie. Jest to najbardziej rozpowszechniony i najtańszy sposób uprawy, szczególnie w produkcji pomidora do przetwórstwa. Ujemną stroną tej metody jest nieco gorsza jakość owoców, które często leżą na ziemi i dlatego nierównomiernie się wybarwiają i łatwo gniją. Pewną modyfikacją uprawy pasowo-rzędowej jest sadzenie rozsady na podwyższonych zagonach. Zagony takie formuje się za pomocą narzędzi biernych bądź aktywnych, używając do tego celu np. urządzenia do usypywania wałów w szparagarni, agregatu do formowania redlin czy zagonów dla marchwi, glebogryzarki i innych. Szerokość zagonu dostosowana jest do rozstawu kół ciągnika używanego na plantacji. Na zagonie sadzi się rozsadę w dwóch rzędach, zbliżonych do siebie, podobnie jak w uprawie pasowo-rzędowej płaskiej. Ten sposób uprawy polecany jest szczególnie na glebach cięższych, mniej przepuszczalnych. Na takich glebach, po opadach deszczu lub nawadnianiu woda spływa do kolein między zagonami, dzięki czemu rośliny szybciej obsychają i są mniej podatne na porażenie przez choroby. Metoda ta nie jest natomiast polecana na glebach lżejszych, szczególnie jeśli nie ma możliwości nawadniania, ponieważ gleba szybciej przesycha. Wysokie odmiany pomidorów uprawia się przy podporach. Zagęszczenie roślin powinno wynosić 16-20 tys./ha. Rośliny sadzi się w rzędy oddalone o 1 m, a nawet 1,2 do 1,5 m, w rzędzie natomiast co 50-60 cm. W uprawie pasowo-rzędowej pomidorów wysokich odległość między rzędami w pasie wynosi 50 cm, a między pasami około 1,5 m. Najprostszym sposobem podpierania roślin jest stosowanie palików, do których przywiązuje się rośliny w miarę ich wzrostu, kilkakrotnie w ciągu sezonu. Paliki wbija się zwykle przy każdej roślinie, czasami jednak, jeden palik służy do podpierania dwóch roślin. Paliki powinny być mocne i sztywne, ich wysokość zależy od odmiany i sposobu prowadzenia roślin i wynosi najczęściej 120-140 cm nad ziemię. Do podpierania odmian wysokich można stosować również konstrukcje podobne do używanych w szklarniach i tunelach foliowych. Ponad rzędami pomidorów na metalowych lub betonowych słupkach rozpina się druty, do których przywiązywane są sznurki. Pomidory wysokie można prowadzić na jeden albo dwa pędy. Przy prowadzeniu na jeden pęd pozostawia się tylko pęd główny, a pędy boczne, pojawiające się w kątach liści, powinny być usuwane w miarę ich wyrastania, kiedy mają kilka centymetrów długości. Prowadząc pomidory na dwa pędy pozostawia się pęd główny i pęd boczny wyrastający pod pierwszym gronem. Niezależnie od sposobu prowadzeniu, po wytworzeniu 5-6 gron, rośliny ogławia się, przycinając wierzchołek wzrostu nad 2-3 liściem powyżej ostatniego grona. Ogławianie roślin powinno być przeprowadzone w końcu lipca, najpóźniej do połowy sierpnia. Produkcja rozsady Rozsadę można wyprodukować samemu lub dokonać jej zakupu w specjalistycznych firmach. W tym drugim przypadku należy zachować dowód zakupu rozsady. Okres produkcji rozsady trwa 4-6 tygodni. Im później wiosną rozsada jest produkowana, tym okres ten jest krótszy. W celu otrzymania rozsady gotowej do sadzenia około połowy maja, kompleksowo zaprawione nasiona wysiewa się w szklarni w końcu marca – początku kwietnia do skrzynek wypełnionych substratem torfowym, używając ok. 7 g nasion na 1 m2 powierzchni. Do siewu należy używać wyłącznie zdrowego, oryginalnie zapakowanego i oznakowanego materiału siewnego co najmniej w kategorii standard, oraz zachować dowód jego zakupu. Do przygotowania rozsady na 1ha, przy zagęszczeniu 20-30 tys. szt. powinno się wysiać ok. 200 g nasion. Do produkcji rozsady należy używać gotowych substratów wolnych od patogenów chorobotwórczych i szkodników potwierdzone dowodem ich zakupu. Po siewie nasiona lekko wklepuje się w podłoże, podlewa a następnie przysypuje ok. 0,5 cm warstwą podłoża lub piasku. Skrzynki przykrywa się dodatkowo folią na czas kiełkowania. W okresie kiełkowania należy utrzymywać temperaturę 20- 27°C nie dopuszczając do spadków. Po wschodach obniża się ją do 18-20°C nocą i 20- 22°C w ciągu dnia. Siewki w momencie wyrastania pierwszego liścia właściwego przepikowuje się do podgrzewanego tunelu foliowego, w rozstawie, np. 8 x 8 cm (150 szt./m2) albo 8 x 10 cm (125 szt./m2). Im rośliny rosną rzadziej, tym lepiej się rozwijają, mniej się wzajemnie cieniują i w mniejszym stopniu wybiegają. Przy gęstym pikowaniu, np. 8 x 6 cm (200 szt./m2), rozsada musi być wysadzona w młodszej fazie. Bezpośrednio po pikowaniu zaleca się podlać rośliny roztworem jednego z aktualnie polecanych preparatów dla zabezpieczenia roślin przed infekcjami chorób, głównie zgorzelowych. Do przyjęcia dobrze jest rośliny zacieniować i utrzymywać temperaturę 22-25°C. Po przyjęciu się roślin temperaturę powinno się obniżyć do 18°C nocą i 20- 22°C w ciągu dnia. W okresach dużego nasłonecznienia można podnieść temperaturę o kilka stopni bez obawy o wybiegnięcie rozsady. Należy jednak pamiętać o dokładnym wietrzeniu pomieszczeń produkcyjnych. W trakcie produkcji rozsady kiedy rośliny mają 4, a następnie kiedy mają 6-7 liści właściwych, poleca się podlać je dwukrotnie zalecanymi w Programie Ochrony Roślin Warzywnych preparatami grzybobójczymi. Na kilka dni przed wysadzeniem rozsady w pole wskazane jest zabezpieczenie roślin przed bakteriozą. Tańszy o około 30% jest bezpośredni siew nasion do gruntu w tunelu. Ten sposób produkcji rozsady można stosować w tunelach ogrzewanych lub okresowo dogrzewanych w okresie niesprzyjającej pogody. Tempo wzrostu roślin z bezpośredniego siewu jest szybsze niż z siewek pikowanych, dlatego okres produkcji rozsady jest krótszy. Stosując siew w I dekadzie kwietnia, gotową do wysadzenia rozsadę otrzymuje się 15-20 maja. Do siewu można używać różnych siewników ręcznych, umożliwiających wysiew około 200 nasion/m2 (rzędy co 10 cm, w rzędzie co 5 cm) na głębokość 1-1,5 cm. Przy prawidłowo wykonanym siewie uzyskuje się około 150 szt. rozsady z 1 m2. Produkcja rozsady w tacach wielokomórkowych odbywa się najczęściej z pominięciem pikowania. Nasiona wysiewa się bezpośrednio do doniczek w paletach, wypełnionych substratem torfowym. Wielkość doniczki wpływa na wczesność dojrzewania pomidorów, która zwiększa się wraz ze wzrostem objętości doniczki. Rozsada w multiplatach pochodzi głównie ze specjalistycznych firm, które chcąc obniżyć koszty, produkują ją w tacach o bardzo małej objętości pojedynczych doniczek, rzędu kilkunastu cm. Taka rozsada powinna być wcześnie sadzona, kiedy rośliny mają 3-4 liście, jednak dzięki zastosowaniu specjalnej technologii, m.in. aplikacji antywylegaczy, można ją przetrzymać do kilkunastu dni w razie panowania niekorzystnych warunków atmosferycznych lub wystąpienia innych przeszkód uniemożliwiających sadzenie na polu. Do produkcji rozsady doniczkowanej można używać doniczek z tworzyw sztucznych albo spinanych pierścieni o średnicy 8-10 cm, do których pikuje się siewki. Każda rozsada, niezależnie od sposobu jej przygotowania, powinna być przed sadzeniem zahartowana, a w dniu sadzenia obficie podlana. Uprawa z siewu nasion wprost do gruntu Z siewu nasion wprost do gruntu można uprawiać odmiany samokończące pomidora dla przetwórstwa. W porównaniu do uprawy z rozsady, uprawa z siewu jest bardziej ryzykowna, gdyż cały rozwój pomidora przebiega w polu. Szczególnie dużo uwagi należy poświęcić na ochronę przed chwastami. Termin siewu jest uzależniony od temperatury gleby, która powinna osiągnąć przynajmniej 8ºC. Do siewu należy używać wyłącznie zdrowego, oryginalnie zapakowanego i oznakowanego materiału siewnego co najmniej w kategorii standard, oraz zachować dowód jego zakupu. Nasiona mogą być wysiewane zarówno w systemie rzędowym jak i pasowo-rzędowym, na płask i na zagonach. Odległości między rzędami są takie same jak w uprawie z rozsady, natomiast w rzędzie wysiewa się dwukrotnie więcej nasion niż sadzi rozsady. Jeżeli docelowo na 1 mb rzędu chcemy mieć 2,5 rośliny, powinniśmy wysiać 5 nasion i po wschodach wykonać przerywkę lub przecinkę. Rośliny uprawiane z siewu mają silniejszy system korzeniowy, lepiej znoszą niedobory wody w glebie oraz wykazują lepszą zdrowotność niż uprawiane z rozsady. W uprawie z siewu początek dojrzewania następuje około 2 tygodnie później niż w uprawie z rozsady, a główny okres zbiorów przypada na wrzesień.