Materiał siewny i odmiany w IPR – pietruszka

2.5. Dobór odmian Odmiany pietruszki korzeniowej charakteryzuje się na podstawie cech rozpoznawczych korzenia spichrzowego, okresu wegetacji oraz przeznaczenia. Kształt korzenia może być stożkowy krótki, stożkowy wydłużony lub cylindryczny. Korzenie spichrzowe odmian pietruszki mają zmienną długość; wyróżniamy korzeń krótki – do 15 cm, półdługi do 16-25 cm oraz długi powyżej 26 cm. Odmiany o półdługich korzeniach są najchętniej wybierane ze względu na najłatwiejszy zbiór i możliwość przetworzenia. Natomiast ze względu na długość okresu wegetacyjnego (ilość dni od siewu do zbioru) odmiany pietruszki korzeniowej dzieli się na:  wczesne (osiągające dojrzałość po 80–100 dniach),  średniowczesne (po 110–120 dniach),  średniopóźne (po ok. 130–150 dniach),  późne (po 160–200 dniach). Na ogół im dłuższy okres wegetacji, tym odmiany cechują się wyższą plennością, a więc większym plonem korzeni spichrzowych. Wybierając odmianę pietruszki korzeniowej do uprawy, warto kierować się jej przeznaczeniem, ale także takimi cechami jak łatwość uprawy, odporność na choroby oraz na mrozy. Odmiany wczesne charakteryzują się stosunkowo niską mrozoodpornością. Późne natomiast można z powodzeniem pozostawić na polu do przezimowania, o ile prognozy nie przewidują ostrych zim. Odmiany pietruszki naciowej występujące w uprawie różnią się stopniem pokarbowania blaszki i wielkością poszczególnych listków w liściu złożonym. Są to zarówno odmiany o silnie skróconych liściach, jak i mające długie i grube ogonki oraz bardzo silnie kędzierzawe blaszki liściowe. Wykaz odmian pietruszki korzeniowej i naciowej oraz niezbędne informacje dotyczące uprawy w systemie IP zostały zamieszczone na stronie Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) w zakładce „Dobór odmian do integrowanej produkcji roślin” (https://www.coboru.gov.pl/pdo/ipr).

2.7. Siew Istotnym zagadnieniem w uprawie pietruszki korzeniowej i naciowej jest dobry materiał siewny, cechujący się wysoką jakością. Wskazane jest, aby każdego roku wysiewać świeże nasiona, charakteryzujące się wysoką zdolnością kiełkowania, gdyż tylko takie zapewnią uzyskanie równomiernych wschodów oraz wyrównanej obsady roślin. Przed siewem warto zaprawiać nasiona przed chorobami i szkodnikami. Nie poleca się przetrzymywania nasion pietruszki do następnego roku, ze względu na znaczny spadek ich zdolności kiełkowania. W integrowanej produkcji pietruszki naciowej i korzeniowej zaleca się wysiew materiału siewnego warzyw kategorii co najmniej standard, przechowywanie etykiet oraz dowodów zakupu materiału siewnego. Terminy, normy i sposoby siewu Pietruszkę korzeniową uprawia się z siewu nasion bezpośrednio do gruntu na miejsce stałe. Nie praktykuje się uprawy tej rośliny z rozsady, gdyż jest ona wrażliwa na przesadzanie. Pietruszkę naciową na skalę handlową uprawia się z siewu nasion wprost do gruntu. Na małych powierzchniach może być uprawiana z rozsady, gdyż dobrze znosi przesadzanie, a wszelkie deformacje systemu korzeniowego nie mają praktycznego znaczenia. Siew pietruszki korzeniowej Pietruszka korzeniowa jest warzywem odznaczającym się długim czasem kiełkowania nasion (3-4 tygodni) oraz długim okresem wegetacyjnym (180-200 dni). Dlatego należy ją siać wcześnie - gdy tylko możliwe jest rozpoczęcie uprawy roli (najlepiej, gdy tylko obeschnie wierzchnia warstwa gleby). Siew pietruszki rozpoczynać można już na przełomie marca i kwietnia. Dokładny termin siewu zależał będzie także w dużym stopniu od planowanego przeznaczenia plonu. W uprawie pietruszki korzeniowej na zbiór wczesny (pęczkowy) siew może odbywać się wczesną wiosną (przełom marca – kwietnia) lub późną jesienią roku poprzedniego (październik, listopad). Siew pietruszki przeznaczonej na użytek jesienno-zimowy odbywał się będzie w ostatniej dekadzie kwietnia, natomiast przy przeznaczeniu korzeni pietruszki do przechowania - od końca kwietnia do początku lub nawet do połowy maja. Planując termin siewu pietruszki uprawianej na zbiór jesienny, poza przeznaczeniem plonu należy zwrócić również uwagę na takie czynniki jak dostępność wody i temperaturę gleby. U nasion pietruszki wysiewnych w zbyt zimną glebę następuje wydłużenie okresu kiełkowania oraz obserwuje się nierównomierne wschody. Słabe i nierównomierne wschody mogą pojawić się również przy niedostatecznej ilość wody w glebie. Dlatego w uprawie na zbiór jesienny, jeżeli nie ma możliwości nawadniania plantacji, najlepiej wysiewać nasiona nieco wcześniej, np. w ostatniej dekadzie kwietnia. Rośliny wysiane w kwietniu jeszcze korzystać będą z zapasów wody zgromadzonych zimą. Natomiast siewy wykonywane w maju niosą ze sobą ryzyko słabszych wschodów na skutek braku opadów oraz często występujących okresowych suszach. Jeżeli jednak możliwe jest nawadnianie plantacji, to termin siewu uprawy w maju jest korzystniejszy, ponieważ przy wyższej temperaturze rośliny szybciej wschodzą, a korzenie z siewu w drugiej połowie maja lepiej się przechowują. Pietruszkę korzeniową uprawia się najczęściej z siewu na płask, rzadko na redlinach. Głębokość siewu w uprawie pietruszki należy dostosować do typu gleby, terminu siewu i długości wegetacji. Jeżeli wykona się zbyt głęboki siew, można doprowadzić do opóźnienia bądź ograniczenia wschodów. Głębokość siewu dla gleb cięższych wynosi 1-2 cm, dla lżejszych - 3 cm i dla gleb torfowych - 4 cm. W uprawie pietruszki rozstawa rzędów i zagęszczenie roślin w rzędzie zależą od sposobu pielęgnacji i celu uprawy. W uprawie płaskiej pietruszki najczęściej stosuje się siew rzędowy lub pasowo-rzędowy. Zalecana rozstawa rzędów to 30–45 cm w uprawie na zbiór jesienny lub 10–20 (30) cm w uprawie na zbiór pęczkowy. Przy siewie pasowym prowadzi się trzy rzędy co 40 cm lub cztery rzędy co 28 cm w pasie szerokości 135 cm (lub innej szerokości ciągnika). Siew pietruszki na redlinach zaleca się wykonać na glebach wilgotnych i zwięzłych, ze względu na lepsze formowanie redliny oraz ich trwalsze osadzanie. Na redlinach rozmieszczonych co 67,5 cm lub 75 cm wskazany jest siew w rzędach podwójnych, oddalonych o 6–8 cm, z zachowaniem około 2,5 cm odległości między nasionami w rzędach. Wysiewa się na ogół 80 nasion na 1 metr bieżący podwójnego rzędu. Siew można wykonywać jedno rzędowy siewnikiem taśmowym lub agregatem do formowania redlin z jednoczesnym wysiewem. W uprawie pietruszki możliwe jest wykonywanie siewu punktowego, który obniża liczbę wykorzystanych nasion i eliminuje wykonywanie przerywki. Ważne wówczas, aby redlice siewnika były zaopatrzone w kółka ugniatające, które pozwalają by redliny osiągnęły odpowiednią zwięzłość. Siew wykonany przy użyciu siewników punktowych zapewnia wysianie 30–50 nasion na metr bieżący rzędu (jednakże przy nasionach charakteryzujących się wysoką zdolnością kiełkowania). Jeśli nie używa się siewnika punktowego i obserwuje się intensywne zagęszczenie wschodów należy wykonać przerywkę młodych siewek, pozostawiając rośliny w rzędzie co 4–6 cm. Dokładny wysiew zalecanej ilości nasion pietruszki wymaga użycia siewników precyzyjnych - pneumatycznych lub mechanicznych. Przy korzystaniu z mniej dokładnych, taczkowych siewników szczotkowych, aby zwiększyć dokładność wysiewu zaleca się wymieszanie nasion pietruszki z balastem. Za balast uważa się martwe nasiona tzn. zabite wysoką temperaturą. Taki balast o znanej masie, 2 lub 3 razy większej od masy nasion żywych należy dokładnie razem wymieszać. Norma wysiewu otrzymanej mieszaniny wymaga precyzyjnego wyliczenia, pozwalającego na wysianie wymaganej ilość nasion żywych. Norma wysiewu nasion na hektar w dużym stopniu zależy od rozstawy rzędów i wielkości oraz jakości nasion. Jeśli dysponuje się nasionami o wysokiej zdolności kiełkowania to norma siewu wynosi 1,5–2 kg nasion/ha. Dysponując nasionami o nieco mniejszej zdolności kiełkowania, normę siewu należy zwiększyć nawet do 3–4 kg/ha. Istotną kwestią normy siewu jest cel uprawy; i tak dla uprawy przeznaczonej na zbiór jesienny wynosi 1,5–2 kg lub 1–1,5 kg nasion na hektar (odpowiednio, dla nasion o 80- i 90- procentowej zdolności kiełkowania). Przy uprawie na zbiór pęczkowy (najwcześniejszy zbiór) pietruszkę sieje się gęściej, zwykle 2–4 kg nasion na hektar. W późniejszym terminie zwiększa się ilość nasion do 6 kg, a przy siewie przedzimowym do 7 kg na 1 ha. Przy późnym siewie należy się liczyć z ponownym jego wykonaniem, ponieważ nie wszystkie nasiona mogą wykiełkować. Ze względu na długi okres wschodów czasami praktykuje się wysiewanie pietruszki wraz z rośliną wskaźnikową (udział od 3 do 5% nasion warzyw szybko kiełkujących m.in. rzodkiewki, kalarepy lub sałaty). Jej szybsze wschody wyznaczają przyszłe rzędy roślin, co umożliwia wcześniejsze rozpoczęcie uprawy międzyrzędowej. Na 1 kg nasion pietruszki można dodać: 70 g rzodkiewki, 50 g kalarepy czy 30 g sałaty. Wschody nasion pietruszki korzeniowej można przyspieszyć stosując zabieg podkiełkowanie lub stratyfikowanie. Podkiełkowanie nasion polega na moczeniu ich w ciepłej wodzie (20–30°C) przez dobę. Następnie wilgotne nasiona przetrzymuje się na szalkach w tej samej temperaturze przez 1–2 dni. Należy pamiętać, aby wysiewać nasiona w wilgotną glebę, w innym przypadku mogą wystąpić problemy z wschodami. Przyspieszenie wschodów nasion oraz szybszy wzrost roślin pietruszki można również uzyskać, stosując okrywanie ich folią perforowaną lub agrowółkniną. Zasiewy okrywa się na 2-4 tygodnie. Wykonanie tego zabiegu przeciwdziała jednocześnie zaskorupianiu się gleby oraz pozwala na utrzymanie lepszej jej wilgotności. Siew pietruszki naciowej Nasiona pietruszki naciowej wysiewa się w końcu marca lub w kwietniu w rzędy co 25-40 cm, w rzędach odległych od siebie co 10-20 cm. Siew wykonuje się na głębokość 1-1,5 cm. Większa rozstawa roślin sprzyja poprawie jakości liści i skróceniu ogonków liściowych, ułatwia również mechaniczne pielenie. Nie można jednak stosować nadmiernych odstępów, aby rozety nie miały tendencji do rozkładania się, co znacznie utrudnia zbiór, zwłaszcza mechaniczny. Planując uprawę pietruszki naciowej z przeznaczeniem na przezimowanie w gruncie, siew należy przeprowadzić w lipcu. Na obsianie 1 ha przeznacza się na ogół 6 kg nasion. Wschody młodych siewek pojawiają się po 2-4 tygodniach, w zależności od temperatury. Przy zbyt gęstych wschodach stosuje się przerywkę, pozostawiając ok. 10 cm odległości między roślinami w rzędzie. Pierwsze zbiory przeprowadza się zazwyczaj po upływie 4 miesięcy od daty wysiewu, kolejne co cztery tygodnie. Pojedyncze liście można zbierać sukcesywnie, ale w wielkotowarowej produkcji wykonuje się 3-5 zbiorów (koszenie na wysokości 5 cm nad ziemią), na ogół od końca czerwca do późnej jesieni. Pietruszka naciowa może być również pędzona w szklarni. W tym celu, aby pozyskać korzenie do pędzenia, zbiory liści należy zakończyć na 2-3 tygodnie przed planowanym terminem wykopywania korzeni. Do pędzenia pobiera się korzenie, których średnica przy szyjce wynosi co najmniej 0,5 cm oraz które mają długość 6-8 cm. Pędzenie powinno być prowadzone w warunkach pełnego dostępu światła, w temperaturze 10-15°C. Wykopane korzenie wysadza się w rozstawie 15-20x10 cm. Rodzaj podłoża, w którym umieszcza się korzenie nie ma większego znaczenia, istotna jest jego wilgotność. Pierwsze zbiory przeprowadza się po upływie 12-15 tygodni, zwykle w końcu grudnia lub na początku stycznia, kolejne co 2-3 tygodnie, aż do końca marca.