Materiał siewny i odmiany w IPR – kalafior

1.4. Dobór odmian Odmiany należy dobierać pod względem ich przydatności do planowanych kierunków produkcji, przeznaczenia rynkowego, zbioru mechanicznego, transportu, składowania i krótkotrwałego przechowywania. Obecnie uprawiane odmiany kalafiora to w większości mieszańce heterozyjne (F1) charakteryzujące się lepszym wyrównaniem i wigorem roślin, wyższą plennością, lepszym samookrywaniem róż. W integrowanej ochronie bardzo ważnym kryterium doboru odmian jest odporność lub tolerancja w stosunku do najgroźniejszych chorób i szkodników. W uprawie letniej i jesiennej ważną cechą jest samookrywanie róż. Do każdego okresu uprawy poleca się specjalnie wyselekcjonowane odmiany, ale są również odmiany uniwersalne, które można uprawiać od wiosny do jesieni (Tab. 2). Odmiany kalafiora różnią się długością okresu wegetacji i pod tym względem podzielone są na 4 główne grupy: wczesne (50-70 dni), średnio-wczesne (70-80 dni), średnio-późne (80-90 dni) i późne (90-110 dni). Odmiany wczesne przeznaczone są głównie do uprawy przyspieszonej pod różnego rodzaju osłonami oraz wczesnej uprawy w polu. Charakteryzują się mniejszą masą roślin, słabszym ulistnieniem i słabym okryciem róż liśćmi. Uprawiane są przede wszystkim do bezpośredniego spożycia. Odmiany średnio wczesne mają większą siłę wzrostu i lepsze okrycie róż. Uprawiane są głównie na opóźniony zbiór wiosenny i niektóre na zbiór letni. Odmiany średnio późne przeznaczone są głównie do uprawy na zbiór jesienny i niektóre na zbiór letni. Charakteryzują się one znacznie silniejszym wzrostem, mocniejszym systemem korzeniowym i lepszym kryciem róż. Odmiany późne wyróżniają się silnym wzrostem, obfitym ulistnieniem i dobrym samookrywaniem róż, chroniącym je przed światłem i uszkodzeniami przez przymrozki. Przeznaczone są wyłącznie na zbiór jesienny. Odmiany różnią się takimi cechami jak: barwa, wielkość i kształt liści, kształt, budowa i zwięzłość róży oraz odpornością lub tolerancją w stosunku do chorób i szkodników. Ważną cechą odmianową jest odporność na niekorzystne warunki klimatyczno-uprawowe powodujące zaburzenia w rozwoju róż i pogorszenie ich jakości (omszenia, przebarwienia). Tabela 2. Przydatność wybranych odmian kalafiora do uprawy w różnych cyklach produkcyjnych i ich przeznaczenie Okres Cykl Odmiana uprawy Cechy charakterystyczne Przeznaczenie uprawy (dni) wyłącznie tunele: Xenia 60 dobre samookrywanie róż na świeży rynek tunele i pod włókninę: Abeni F1 56-58 na świeży rynek silny wzrost, odporność na tunele i pole: Oviedo F1 60 przebarwienia antocyjanowe na świeży rynek pod włókninę, Nautilus F1 77 znosi duże zagęszczenie Wiosenny i jako poplon na jesień (bardzo Bering F1 53-55 tolerancyjna na trudne warunki wczesny, pogodowe, śnieżnobiałe, zbite Solistar F1 55-59 wczesny) i bardzo dobrze okryte róże silny wzrost rozsady, pokrój Celeritas F1 55-70 wzniesiony, dobre okrycie róż na świeży rynek równoczesne dorastanie róż, Momentum 58-63 tolerancja na warunki stresowe, F1 róże małe róże 1 kg, do zbioru Opal F1 60-70 sukcesywnego Brigantine F1 70-75 nie znosi dużego zagęszczenia wysoka tolerancja na pękanie Hermon F1 70 głąba i dzielenie się róży w warunkach zmiennej pogody róża zielona, kopulasta, Trevi F1 80-90 najlepiej wybarwia się w okresie na świeży rynek chłodnych nocy noce Zwarty pokrój, śnieżnobiałe róże, Liria F1 70 na świeży rynek dobrze okryte, bez omszeń Altamira F1 75 wzniesiony pokrój, róże okryte Albacete F1 o wysokiej tolerancji na warunki Wiosenny Ardent F1 75-80 stresowe, bardzo dobre okrycie na świeży rynek, (wiosna róż dla przemysłu i lato) bardzo wytrzymały na upały, Flirt F1 75-80 nawet bez nawodnień, 27-30 tys. szt./ha na świeży rynek, Fangio F1 75-80 róża zielona, kopulasta dla przemysłu bez tendencji do omszenia, Guideline F1 73-75 na świeży rynek tolerancja na wysokie temperatury Charlot F1 75-80 tolerancja na niedobór wody dobrze okryta róża, tolerancyjna Lecanu F1 75-80 na przebarwienia antocyjanowe, znosi warunki stresowe Almagro F1 75-85 wysoki wigor, dobrze okryta róża na świeży rynek, Letni Raft F1 dla przemysłu 70-80 róże 3-4 kg, doskonałe okrycie róż Sabord F1 Vespucci F1 dobrze znoszą zagęszczoną 80-85 Amerigo F1 uprawę, do 40 tys. szt./ha. Escale F1 90-95 na gleby ciężkie-gliniaste na świeży rynek, Celio F1 75-80 typ Romanesco dla przemysłu 75-80 Korlanu F1 Sukcesywne zbiory od 2 dek. IX dla przemysłu (90) Cabral F1 80-85 silny wzrostem, zbiory od IX na świeży rynek, David F1 85-90 silny wzrostem, zbiory od X dla przemysłu Dobra odporność na stresowe Gohan F1 85-90 warunki, zbiory VIII-X odporna na mączniaka rzekomego, wymaga dla przemysłu Gitano F1 95-105 intensywnej ochrony przed Jesienny mączlikiem warzywnym, dobra do różyczkowania silny system korzeniowy, Naruto F1 100-110 do mechanicznego różyczkowania Huberto F1 odporność na stresowe warunki dla chłodnictwa dobra odporność na choroby na świeży rynek, Veronica F1 80-90 bakteryjne i grzybowe; zbiory dla chłodnictwa (IX-X) Sunset F1 75-80 róża pomarańczowa, kopulasta na świeży rynek, dla przemysłu Aerospace róże 1,5 kg, skoncentrowany 70-75 F1 zbiór, najlepsze zbiory w VII na świeży rynek Fortaleza F1. 75-90 śnieżnobiała Thalassa F1 80-90 kuliste, śnieżnobiałe róże doskonałe krycie róż, na świeży rynek, Octopus F1 95-100 najlepsze zbiory jesienią dla chłodnictwa odporna na kiłe kapusty, Clarforsa bardzo silny wigor, elastyczne na świeży rynek 75-80 liście, doskonałe okrycie róż odporna na kiłe kapusty, Clarina F1 do drobnego różyczkowania odporna na kiłę kapusty, na świeży rynek, Clapton F1 80-85 tolerancyjna wobec stanowiska, dla przemysłu, Uniwersalny bardzo dobre okrycie róży dla chłodnictwa bardzo silny wigor, dobrze okryta Aquata F1 90-105 róża do różyczkowania, znosi przymrozki. samookrywanie róż, masa do 7 kg, Giewont F1 105-115 dla przemysłu do różyczkowania mechanicznego Vitaverde 70-80 zielona, kopulasta róża na świeży rynek na świeży rynek, typ Romanesco, 22-25 tys. szt./ha, Navona F1 90-95 dla przemysłu, tolerancyjna na przymrozki dla chłodnictwa Flame Star F1 80 pomarańczowa, kopulasta róża na świeży rynek, Jaffa F1 80-85 pomarańczowa, kopulasta róża dla przemysłu Graffiti F1 purpurowo-fioletowa, kopulasta na świeży rynek 70-75 róża

1.5. Produkcja rozsady Kalafior uprawia się z rozsady, przygotowywanej w wielodoniczkach o pojemności komórki 25-53 cm3 (96-160 komórek w tacy - im wcześniejszy termin tym większe doniczki) lub kostkach torfowych (16 cm3), ustawionych w mnożarkach (najwcześniejsze terminy sadzenia) lub na lekko zacieniowanym i osłoniętym od deszczu rozsadniku (do uprawy letniej i jesiennej). Rozsadę należy wyprodukować z materiału siewnego kategorii kwalifikowany lub standard (lub wysiać w polu taki materiał). Po zakupie nasion należy przechowywać etykiety oraz dowód zakupu i paszport roślin. W przypadku zakupu rozsady należy zachować dokument dostawcy. Wielodoniczki ustawia się na stołach z siatki lub pomostach ze skrzynek, aby zapewnić cyrkulację powietrza i samoregulację temperatury wokół strefy korzeniowej. Kostki torfowe – na podkładzie z nowej lub odkażonej folii. Odizolowanie strefy korzeniowej rozsady od gruntu jest szczególnie ważne na rozsadnikach, ponieważ zabezpiecza przed wniknięciem patogenów i substancji szkodliwych dla młodych korzeni (np. podpływ zanieczyszczonej wody). Rozsadę należy produkować w gotowych substratach torfowych, wolnych od patogenów chorobotwórczych i szkodników, co należy potwierdzić dowodem zakupu substratu, który należy zachować do kontroli. Najlepszym podłożem dla rozsad jest substrat torfowy o pH 6,5 i frakcji 0-6 mm, zawierający specjalistyczny nawóz wieloskładnikowy w ilości 1 kg/m3. Możliwa jest również produkcja rozsady rwanej, na rozsadniku w gruncie – na późne terminy sadzenia, ale zwiększa to niebezpieczeństwo infekcji na rozsadniku i po sadzeniu (poprzez korzenie uszkodzone w czasie wyrywania). Okres produkcji rozsady trwa około 5 tygodni - do nasadzeń wczesnych i 3-4 tygodnie - na terminy letnie i jesienne (Tab. 3.). W tym czasie należy jej zapewnić optymalne warunki wzrostu (w czasie kiełkowania: 18-20oC, po wschodach: 14-18oC w dzień i 10-12oC w nocy. Rozsada do wczesnych nasadzeń powinna być doświetlana, ponieważ w warunkach niskiej intensywności światła może zanikać stożek wzrostu. W późniejszym okresie lub jeśli doświetlanie nie jest możliwe należy rozsadę opryskiwać nawozem z borem, co stymuluje inicjację pędu kwiatostanowego. W przypadku bardzo młodych roślin zalecaną dawkę nawozu najlepiej zmniejszyć o 50%, ale zastosować 2-3 zabiegi co 7 dni. Rozsadę do upraw wczesnych należy zasilić wieloskładnikowym nawozem (0,1-0,2%) na 3-7 dni przed sadzeniem. Należy bezwzględnie dbać o równomierną wilgotność podłoża. Najlepiej jest nawadniać rozsady za pomocą zraszaczy podwieszanych, belki zraszającej, ewentualnie przez sitko na wylocie węża – pamiętając by strumień zawsze kierować na rośliny pionowo i przesuwać go powolnymi, równomiernymi ruchami. Częstotliwość nawadniania zależy od temperatury, wilgotności i możliwości transpiracyjnych roślin. Im wyższe temperatury, bardziej suche powietrze i/lub starsze rośliny, tym częstsze nawadnianie. Tabela 3. Terminy uprawy kalafiora Okres uprawy Termin Termin sadzenia Rozstawa Termin siewu (cm) zbiorów bardzo wczesny od początku V 2. dekada I 2. dekada III 45 x 40 do początku VI (tunele) wczesnowiosenny 1. dekada II 45 x 40 początek IV – IV (pod włókninę) do 1. dekady III 67 x 30 do 1. dekady VII wiosenny 2–3. dekada III 2. dekada IV 67 x 40 2–3 dekada VI letni 2. dekada III koniec VI – 2. dekada VII – 67 x 50 do końca IV do końca V do 2. dekady IX jesienny koniec V – do koniec VI – 67 x 50 IX-X 2. dekady VI 2 dekada VII Na 3-5 dni przed sadzeniem rozsady dobrze jest zastosować roztwór nawozu wapniowego (np. dokorzeniowo saletra wapniowa 0,3 % lub dolistnie BioCal 0,3 %, nawozy z aminokwasami lub z mrówczanem wapnia), stymulatory wzrostu (Resistim - 0,1%, BlackJak - 0,2 %) do podlania lub namoczenia korzeni. Zabiegi te sprzyjają szybkiemu ukorzenianiu się roślin i zmniejszają niebezpieczeństwo prażenia korzeni już u bardzo młodych roślin. Rośliny przygotowane do sadzenia powinny być dobrze podlane, a tuż przed sadzeniem wskazane jest zastosowanie preparatów zabezpieczających przed nadmierną transpiracją (np. Vapor Gard - 0,1%). Jest to szczególnie istotne w czasie upalnej pogody bowiem ogranicza więdnięcie roślin. Rozsady najlepiej przyjmują się, gdy sadzimy je do wilgotnej gleby (ok. 70% p.p.w.). Wówczas po posadzeniu można uprawę tylko deszczować w ilości ok. 10 mm opadu, aby przyspieszyć związanie bryły korzeniowej z glebą. Na polach potencjalnie zakażonych kiłą kapusty, takie postępowanie zmniejsza „napływ” zarodników grzyba w bezpośrednie sąsiedztwo młodych korzeni. Dobrej jakości rozsada ma nie więcej niż 5 liści, średnicę pędu <5 mm i brak widocznych zawiązków róży. Z nieprawidłowej rozsady uzyskuje się znaczny procent róż niehandlowych.