Materiał siewny i odmiany w IPR – seler korzeniowy

2.3. Produkcja rozsady, sadzenie, zabiegi pielęgnacyjne Seler jest rośliną, którą uprawia się wyłącznie z rozsady. Ze względu na dużą wrażliwość na niskie temperatury proces produkcji rozsady można prowadzić wyłącznie pod osłonami. Termin wysiewu nasion na wczesny zbiór pęczkowy powinien przypadać między połową lutego, a początkiem marca, natomiast na zbiór do przechowywania w pierwszej dekadzie marca. Nasiona selera należ wysiewa się do skrzynek wysiewnych. Ilość rozsady zależy od przewidywanej gęstości sadzenia i waha się w przedziale 55-74 tyś. sztuk/ha. W zależności od odmiany masa nasion może nieznacznie się różnic, ale przyjmuje się, że do obsadzenia 1 ha należy przygotować rozsadę z ok. 40-50 g nasion. Po wysiewie nasion do skrzynek, należy je wcisnąć w podłoże, następnie delikatnie przykryć mieszaniną piasku i substratu. Tak przygotowane skrzynki, należy podlać delikatnym strumieniem wody (z sitkiem), aby nie wypłukać nasion oraz przykryć białą agrowłókniną. Do produkcji rozsady należy używać materiału siewnego kategorii kwalifikowany lub standard (należy przechowywać etykiety i dowody zakupu). Produkcje rozsady należy prowadzić w substratach torfowych, wolnych od patogenów i szkodników (potwierdzone dowodem zakupu substratu). W przypadku zakupu rozsady należy przechowywać dokumenty dostawcy i paszporty roślin. Temperatura do momentu kiełkowania powinna oscylować w granicach 22-24°C, potem temperaturę należy obniżyć do około 16°C w dzień i 12-14°C w nocy. Rozsadę należy podlewać wodą o temperaturze pokojowej. Podlewanie roślin selera zbyt zimną wodą może przyczynić się do powstania pośpiechów. Do pikowania rozsady najwygodniej użyć wielodoniczek 96-komorowych o objętości pojedynczej doniczki 53 cm3. Pikowanie należy przeprowadzić w momencie, kiedy rośliny uzyskają min. 2 liście właściwe. Podczas pikowania należy pamiętać aby nadmiernie nie skracać korzenia siewek ponieważ spowoduje to rozrastanie korzeni bocznych oraz tworzenie się niekształtnego korzenia spichrzowego. Aby pominąć proces pikowania, nasiona można wysiewać bezpośrednio do wielodoniczek, jednak z uwagi na wielkość nasion selera, najlepiej używać otoczkowanego materiału siewnego. W celu przygotowania młodych roślin do warunków panujących na polu, pod koniec okresu produkcji należy przeprowadzić hartowanie rozsady, które polega na ograniczeniu podlewania oraz stopniowym przyzwyczajaniu roślin do niższej temperatury. Zabieg ten powoduje, że łodygi i liście grubieją, a tym samym stają się mocniejsze i bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. Przed wysadzeniem selerów do gruntu należy zabezpieczyć rozsadę przed sprawcą septoriozy. Rośliny gotowe do posadzenia na miejsce stałe powinny mieć od 3 do 5 liści właściwych, o długości około 12-15 cm. Termin sadzenia rozsady selera, w zależności od warunków pogodowych, przypada w przypadku zbioru pęczkowego na koniec kwietnia bądź początek maja, zaś na zbiór jesienny w drugiej połowie maja lub na początku czerwca. Selery na zbiór pęczkowy sadzi się w rozstawie 25-30 x 15 cm, zaś na zbiór do przechowywania 45 x 30-40 cm. Większe zagęszczenie roślin korzystnie wpływa na jakość korzeni. Rozsady nie należy sadzić zbyt głęboko, ponieważ może skutkować tworzeniem się długiego i wąskiego korzenia spichrzowego. Rozsadę o zwartej bryle korzeniowej, wyprodukowanej w wielodoniczkach, można sadzić mechanicznie przy pomocy półautomatycznych sadzarek karuzelowych. Ze względu na początkowo wolne tępo wzrostu, seler jest warzywem bardzo wrażliwym na zachwaszczenie. Podczas mechanicznego odchwaszczania gleby należy zwrócić uwagę na to, aby nie spulchniać gleby zbyt głęboko, a także nie uszkodzić systemu korzeniowego. W celu ograniczenia zużycia herbicydów, można zastosować ściółkowanie gleby czarną agrowłókniną. Zastosowanie tego zabiegu z jednej strony ogranicza rozwój chwastów, a z drugiej minimalizuje parowanie wody z powierzchni gleby oraz pozwala zredukować ilość nawodnień.

2.8. Dobór odmian Odmiany selera różnią się od siebie pokrojem liści, kształtem korzenia oraz trwałością przechowalniczą Najważniejszym parametrem podczas wyboru odmiany jest jakość zgrubienia. Dobre odmiany charakteryzują się zbitym, białym miąższem bez rdzawych plam, a także brakiem pustych komór wewnątrz korzenia. Powierzchnia skórki korzeniowej powinna być gładka. Podczas wyboru odmiany należy także wziąć pod uwagę odporność na choroby, długość okresu wegetacji oraz niską podatność na jarowizację. Brilliant - Jest to odmiana ustalona o okresie wegetacji 145 dni. Tworzy twarde białe korzenie, bez przebarwień oraz pustych komór Nadaje się do długiego przechowywania. Odmiana plenna z przeznaczeniem zarówno do przemysłu, jak i na świeży rynek. Diamant - Odmiana o bardzo długim okresie wegetacji wynoszącym 150 dni. Tworzy korzenie o białym miąższu, bez przebarwień oraz tendencji do tworzenia pustych komór. Liście żywo zielone o rozłożystym pokroju. Odmiana charakteryzuje się bardzo silnym system korzeniowym, przez co lepiej sprawdza się w latach suchych. Odporna na choroby grzybowe. Elena F1 - Jest to odmiana wczesna o okresie wegetacji 139 dni. Charakteryzuje się bardzo dużą plennością. Tworzy wyrównane kuliste zgrubienia o białym wnętrzu bez tendencji do tworzenia pustych komór z małą podatnością do zazielenienia. Odmiana ta posiada również bardzo wysoką odpornością na jarowizację. Albedo F1 - Jest to odmiana, której okres wegetacji wynosi 130 dni. Cechuje się bardzo dobrą tolerancją na septoriozę oraz jarowizację. Tworzy korzenie z białym miąższem bez tendencji do tworzenia pustych komór. Odmiana polecana do przemysłu, na zbiór pęczkowy oraz do przechowywania. Markiz F1 - Odmiana bardzo plenna o masywnych korzeniach ze śnieżnobiałym miąższem bez tendencji do tworzenia pustych komór odporna na septoriozę. Rośliny można sadzić w dużym zagęszczeniu. Polecana do długiego przechowywania oraz dla przemysłu. Prinz - Jest odmianą odporną na tworzenie pośpiechów. Nadaje się do wczesnych nasadzeń, a także do produkcji przyspieszonej pod szkłem lub folią. Odmiana plenna przeznaczona głownie na “świeży rynek”, ale także dla przetwórstwa. Charakteryzuje się wysoką odpornością na septoriozę. Tworzy gładkie, kuliste korzenie o białym miąższu. Miąższ zwarty zachowujący swój biały kolor po blanszowaniu. Cisko RZ - Jest to odmiana o powolnym wzroście, tworząca korzenie o białym miąższu bez tendencji do tworzenia pustych komór oraz przyrostów. Nadaje się ona zarówno do przetwórstwa jak i na ”świeży rynek”. Zbiór jest możliwy od 40 tygodnia po sadzeniu rozsady, aż do końca wegetacji. Otago RZ - Jest to odmiana nadająca się zarówno do przemysłu jak i na “świeży rynek”. Tworzy kuliste korzenie o gładkiej skórce oraz śnieżnobiałym miąższu. Nie ma tendencji do tworzenia pustych komór. Świetnie nadaje się do zbioru mechanicznego wykorzystującego metodę ogławiania liści. Odmianę tę można zbierać od końca września do połowy listopada. President RZ - Jest odmianą posiadającą duże owalne korzenie o gładkiej skórce, nadaję się do przemysłu jak również na świeży rynek i przechowywania. Odmiana ta pozwala również na zagęszczenie plantacji w celu uzyskania korzeni o odpowiedniej wielkości. Balena F1 - Odmiana charakteryzuje się wysoką odpornością na jarowizację, dlatego sprawdza się podczas wczesnych nasadzeń. Okres wegetacji wynosi 140 dni. Nadaję się do przemysłu, na świeży rynek oraz do długiego przechowywania. Korzenie są barwy białej bez pustych komór. Neon - Odmiana wczesna o okresie wegetacji 137 dni bardzo plenna. Tworzy kulisty korzeń o białym miąższu bez tendencji do przebarwień oraz tworzenia pustych komór. Zachowuje swój kolor nawet po ugotowaniu. Odmiana nadaje się do przechowywania, a także na zbiór pęczkowy oraz do suszarnictwa. Rex - Odmiana charakteryzuje się wysokim plonem oraz szybkim wzrostem. Korzeń gładki o białym miąższu po blanszowaniu, łatwy w czyszczeniu. Liście wzniesione, odporne na septoriozę. Dobrze znosi stres szczególnie podczas suszy. Odmiana rekomendowana dla przemysłu, a także na świeży rynek oraz do przechowywania Asterix F1 - Odmiana wczesna o okresie wegetacji wynoszącym 130 dni, odporna na jarowizację oraz septoriozę. Odmiana rekomendowana do zbioru pęczkowego, bezpośredniego spożycia oraz przechowywania. Charakteryzuje się wysokim plonem, tworzy zgrubienia korzeniowe o gładkiej skórce i białym miąższu bez tendencji do tworzenia pustych przestrzeni i przebarwień. Korzenie osiągające masę 850-1300 g. Polecana do mechanicznego zbioru. Otago RZ - Odmiana charakteryzuje się dynamicznym wzrostem. Rośliny tworzą owalne zgrubienie o gładkiej skórce i białym wnętrzu bez tendencji do tworzenia pustych komór. Polecana zarówno na zbiór pęczkowy jak również do długiego przechowywania. Nadaje się do zbioru mechanicznego, w którym wykorzystuje się metodę ogławiania liści.